ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ Π.Ο.Α.Υ ΣΤΟΝ ΠΟΡΟ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΘΑΝΑ – 15.4.2011

i. ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Η παρούσα Έκθεση αποτελεί τμήμα της μελέτης με τίτλο «Καθορισμός Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Θαλάσσιων Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) στην Αττική», που ανατέθηκε με την από 12.12.2002 Σύμβαση μεταξύ Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιχειρησιακού Προγράμματος «Αλιεία» (Υ.Δ.Ε.Π.ΑΛ) και της Εταιρείας Μελετών Αναπτύξεως (ΕΜΑ Ε.Π.Ε.).

1. ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΠΟΑΥ ΜΕΘΑΝΩΝ – ΠΟΡΟΥ – ΤΡΟΙΖΗΝΑΣ

1.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 

Ο μέχρι σήμερα ακολουθούμενος τρόπος ανάπτυξης των εγκαταστάσεων υδατοκαλλιεργειών και οι προϋποθέσεις και διαδικασίες αδειοδοτήσεων παρουσιάζει ορισμένα προβλήματα που έχουν συχνά αρνητικές επιπτώσεις τόσο στο περιβάλλον όσο και στην ίδια την ανάπτυξη του κλάδου, ο οποίος συμβάλει σημαντικά στην εθνική οικονομία και ιδιαίτερα στον τομέα των εξαγωγών.

Η έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδιασμού τουλάχιστον σε επίπεδο περιφέρειας ή γεωγραφικής ενότητας δημιούργησε προβλήματα τόσο στο καθεστώς αδειοδότησης όσο και σε αστοχίες στις χωροθετήσεις και αδειοδοτήσεις. Παράγωγο της κατακερματισμένης αυτής διαδικασίας είναι και η σε πολλές περιπτώσεις κακή κατάσταση λειτουργίας των χώρων των υδατοκαλλιεργειών.

Η κατακερματισμένη αυτή διαδικασία έχει επίσης δημιουργήσει συνθήκες που έχουν χαρακτηριστεί περιοχές σε κατάσταση «κορεσμού», χωρίς ιδιαίτερη τεκμηρίωση για την αντοχή του χώρου. Διοικητικά μέτρα χωρίς τεκμηρίωση είναι δυνατόν να μειώνουν πλασματικά τις πραγματικές δυνατότητες του πόρου αυτού που προσφέρει ο παράκτιος χώρος εντός πλαισίου αειφορικής ανάπτυξης όπως και αντίστροφα να επιτυγχάνουν συγκεντρώσεις που υπερβαίνουν την αντοχή του χώρου.

Η σκοπιμότητα δημιουργίας ΠΟΑΥ προκύπτει από την απλή διαπίστωση των προβλημάτων αυτού του κλάδου. Πρόκειται για βασικό κλάδο του πρωτογενούς τομέα που σχετίζεται και συνδέεται τόσο με τον δευτερογενή (μεταποίηση) όσο και με τον τριτογενή (διανομή – έρευνα – επιχειρήσεις). 

Τα βασικά προβλήματα που καλείται να λύσει μια ολοκληρωμένη ΠΟΑΥ είναι:

• Ο κατακερματισμός των εγκαταστάσεων
• Η κυμαινόμενη ποσότητα των εγκαταστάσεων
• Η σχετική έλλειψη ελέγχου του παραγομένου προϊόντος
• Η επιβάρυνση στο περιβάλλον

Η νέα βιώσιμη μονάδα ΠΟΑΥ οικονομίας κλίμακας που θα βελτιστοποιεί το εισόδημα μέσω κοινών υποδομών και κοινής λειτουργίας, αποτελεί λύση η οποία συμπλέει και με τις διαπιστούμενες τάσεις της αγοράς.

Σκοπός είναι η λειτουργία οργανωμένης ΠΟΑΥ για την περιοχή Μεθάνων – Πόρου που θα αποτελείται από θαλάσσιες μονάδες εντατικής εκτροφής ευρύαλων ψαριών οι οποίες θα είναι διασκορπισμένες σε όλο το εύρος της ΠΟΑΥ και όπου αυτό είναι επιτρεπτό από τις συνθήκες, και από μία χερσαία περιοχή η οποία θα φιλοξενεί υποστηρικτικές εγκαταστάσεις για τις μονάδες και οργανωμένο συσκευαστήριο και παρασκευαστήριο υπεύθυνα για την παραγωγή και διοχέτευση στο εμπόριο συσκευασμένων και μεταποιημένων προϊόντων.

Στόχοι είναι:

1.Αύξηση της ανταγωνιστικότητας του τομέα των Θαλασσοκαλλιεργειών, ο οποίος διέρχεται αυτή τη στιγμή κρίση, με πολλαπλά οφέλη σε επίπεδο τοπικής αλλά και εθνικής οικονομίας, αφού το 80% του παραγόμενου στις ελληνικές ιχθυοκαλλιέργειες ψαριού εξάγεται.

2. Αύξηση απασχόλησης των ατόμων που δραστηριοποιούνται στον τομέα παραγωγής και μεταποίησης ψαριών.

3. Συγκέντρωση και οργάνωση των μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας, για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, στην αγορά, ευχερέστερη διακίνηση.

4. Βελτίωση του περιβαλλοντικού ελέγχου που εφαρμόζεται στις μονάδες, έτσι ώστε στα πλαίσια μιας ΠΟΑΥ να υπάρχει καλύτερη διαχείριση του περιβάλλοντος, πιο οργανωμένη αντιμετώπιση ιχθυοπαθολογικών περιστατικών. Μείωση της επέμβασης στο χερσαίο περιβάλλον με την κατασκευή οργανωμένων υποδομών και ποιοτικά καλύτερων.

5. Αύξηση αξίας των παραγόμενων προϊόντων με μεταποίηση.

6. Εξασφάλιση της ποιότητας και της υγιεινής των τροφίμων μέσα από τον πιο αποτελεσματικό κεντρικό έλεγχο και μέσα από μείωση επικινδυνότητας των διαδικασιών και μείωση του χρόνου εξαλίευσης, συσκευασίας και εμπορίας.

1.2. ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΠΟΑΥ 

Οι θέσεις των θαλάσσιων χώρων της ΠΟΑΥ προσδιορίστηκαν με την εξέταση των βασικών κριτηρίων καταλληλότητας καθώς και για τους παρακάτω λόγους:

Κριτήρια καταλληλότητας:

1. Ποιότητα θαλάσσιου περιβάλλοντος
2. Φυσικά χαρακτηριστικά παράκτιας ζώνης
3. Προσπελασιμότητα της θέσης
4. Πρόσβαση στις λοιπές υποδομές
5. Συμβατότητα με τις χρήσεις γης (ανθρωπογενές περιβάλλον)
6. Δεσμεύσεις θεσμικού υπόβαθρου
7. Περιορισμοί από εγκαταστάσεις στις ακτές

1. Ένταξη στο πρότυπο χωρικής ανάπτυξης της περιοχής

• Στην περιοχή των Μεθάνων και του Πόρου δραστηριοποιούνται ήδη αρκετές μονάδες παραγωγής ψαριών. Αυτό καθιστά την περιοχή ικανή για να πάρει η συγκεκριμένη δραστηριότητα μια πιο οργανωμένη μορφή. 
• Ο χώρος έχει τις κατάλληλες συνθήκες (φυσικοχημικές παραμέτρους νερού) για να στηρίξει μια σημαντική παραγωγή (χωρίς αυτό να καθίσταται αρνητικό ούτε για το θαλάσσιο ή χερσαίο περιβάλλον, ούτε για άλλες ανθρωπογενείς δραστηριότητες).
• Οι συνθήκες είναι κατάλληλες για παραγωγή υψηλής ποιότητας προϊόντων.
• Υπάρχουν σε μεγάλο βαθμό και σε επαρκή έκταση όλες οι υποδομές στην περιοχή (οδικό δίκτυο, λιμάνια, ηλεκτροδότηση).
• Υπάρχει δυνατότητα χρήσης χερσαίου χώρου για τις υποστηρικτικές εγκαταστάσεις.
• Η περιοχή είναι κατάλληλη για προώθηση των προϊόντων προς διαμετακομιστικά κέντρα.
• Υπάρχει μεγάλη εμπειρία σε επίπεδο παραγωγής ευρύαλλων ψαριών στη χώρα μας και ιδιαίτερα στο συγκεκριμένο γεωγραφικό τμήμα.

Με δεδομένες τις θέσεις αυτές προσδιορίζεται και η μέγιστη έκταση των θαλάσσιων χώρων της ΠΟΑΥ που εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να αυξηθεί στα πλαίσια της όλης διερεύνησης.

Τα μεγέθη αυτά προσδιορίζουν τις δύο πλευρές της αρχής της αειφόρου ανάπτυξης δηλαδή το μέγιστο μέγεθος δυνητικής προσφοράς θαλάσσιου χώρου σε σχέση με την αντοχή της περιοχής ως προς όλες τις παραμέτρους (περιβάλλον, χρήσεις γης, περιοχές προστασίας, οικιστικές περιοχές, κ.λπ.).

Συνάγεται λοιπόν ότι στην περιοχή αυτή έχουν προσεγγιστεί οι δυνατότητες και επομένως ως προς τον θαλάσσιο χώρο δεν υφίστανται σημαντικές εναλλακτικές λύσεις. Άλλες σημαντικές εναλλακτικές λύσεις στην ευρύτερη περιοχή του θαλάσσιου χώρου όπως η Αίγινα, το Αγκίστρι έχουν αποκλειστεί με γενικότερα κριτήρια.

1.3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΖΟΜΕΝΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 

Η βασική διάταξη της ΠΟΑΥ Μεθάνων – Πόρου – Τροιζήνας διαμορφώνεται διάσπαρτη στην περιοχή ανάλογα με τις επιμέρους χωροθετήσεις των θαλάσσιων χώρων. Αποτελείται από δύο βασικές ενότητες με διακεκριμένα χαρακτηριστικά ως προς την χωροταξική και περιβαλλοντική διάσταση. Οι ενότητες αυτές είναι:

• Οι θαλάσσιες εκτάσεις πρωτογενούς παραγωγής της ΠΟΑΥ
  • Η Κεντρική Χερσαία Εγκατάσταση (ΚΧΕ) της ΠΟΑΥ

Η λειτουργική σύνδεση μεταξύ των δύο ενοτήτων προϋποθέτει μεταφορά είτε δια θαλάσσης είτε δια του διαθέσιμου οδικού δικτύου της περιοχής. Η σύνδεση είναι αμφίδρομη τόσο όσον αφορά τους εργαζομένους στην θαλάσσια περιοχή όσο και τα προϊόντα και την υποστήριξη του εξοπλισμού. Η σύνδεση μεταξύ περιοχών Πόρου και Μεθάνων – Τροιζήνας γίνεται δια θαλάσσης είτε με την αξιοποίηση υφιστάμενων αλιευτικών καταφύγιων και το υφιστάμενο επαρχιακό δίκτυο.

Στην περιοχή της χερσονήσου των Μεθάνων και της Νήσου Πόρου παρατηρείται ήδη έντονη δραστηριοποίηση του κλάδου και συγκεκριμένα εντατική εκτροφή τσιπούρας και λαβρακιού ως επί το πλείστον αλλά και άλλων ευρύαλλων ειδών σε πολύ μικρότερες ποσότητες.

Για το λόγο αυτό (της ήδη υπάρχουσας δραστηριοποίησης) προτείνεται η συγκεκριμένη ΠΟΑΥ να σχεδιασθεί με στόχο την παραγωγή αποκλειστικά ευρύαλλων ειδών μέσω εντατικής εκτροφής σε πλωτούς κλωβούς. Προτείνεται μάλιστα στροφή προς νέα είδη εκτός των δυο παραδοσιακά εκτρεφόμενων ειδών.

ΠΟΑΥ Μεθάνων – Πόρου (Περιοχές ΥΔΚ 10, ΥΔΚ 11 & ΥΔΚ 12)

ΠΟΑΥ Μεθάνων – Πόρου (Περιοχές ΥΔΚ 10, ΥΔΚ 11 & ΥΔΚ 12)

Εξαρτώμενες μονάδες εκτός ΠΟΑΥ

Στη Νήσο Δοκό και στη Νήσο Τρίκερι υφίστανται μονάδες υδατοκαλλιεργειών οι οποίες θα πρέπει να μετακινηθούν από τους υπάρχοντες χώρους διότι δεν πληρούνται τα χωροταξικά κριτήρια παραμονής τους εκεί. Οι εν λόγω μονάδες προτείνεται να μεταφερθούν στην ΠΟΑΥ Μεθάνων – Πόρου, με κριτήρια εγγύτητας, αλλά και δυνατότητας της ΠΟΑΥ να εντάξει τις μονάδες αυτές. Η πρόταση δεν είναι δεσμευτική μια και οι μονάδες μπορούν να μεταφερθούν σε οποιαδήποτε ΠΟΑΥ που κρίνει σκόπιμο η επιχείρηση. Για λόγους σχεδιασμού και υπολογισμών των δυνατοτήτων της ΠΟΑΥ οι μονάδες αυτές έχουν συμπεριληφθεί ως εξαρτημένες από την συγκεκριμένη ΠΟΑΥ.

Θέση και Έκταση της χερσαίας εγκατάστασης

Η χερσαία εγκατάσταση της ΠΟΑΥ έχει την μορφή σύνθετου κτιριακού συγκροτήματος σε συγκεκριμένη θέση όπου στην περίπτωση της περιοχής Τροιζηνίας είναι απόλυτα απαραίτητο να συγκεντρωθούν όσο το δυνατόν περισσότερες από τις υποστηρικτικές εγκαταστάσεις των θαλάσσιων πεδίων.

Αντίθετα με το μονοσήμαντο προσδιορισμό των θέσεων θαλάσσιας δραστηριότητας της ΠΟΑΥ η θέση του κεντρικού συγκροτήματος επιδέχεται εναλλακτικές λύσεις.

Στην περιοχή δεν έχει θεσπιστεί ΖΟΕ ώστε οι πιθανές θέσεις για αυτή την δραστηριότητα και χρήση να έχουν προσδιοριστεί αντίθετα ισχύουν αρκετές περιοριστικές ρυθμίσεις (ΥΠΠΟ, δασικές εκτάσεις και περιοχές προστασίας του περιβάλλοντος) ενώ στον υπόλοιπο χώρο προωθείται σχέδιο ΖΟΕ από τον ΟΡΣΑ που μπορεί να αποτελέσει κατεύθυνση αλλά ταυτόχρονα και κριτήριο επιλογής.

Η απαιτούμενη έκταση της ΚΧΕ της ΠΟΑΥ συμπεριλαμβανομένης και της έκτασης για την πλήρη ανάπτυξη έχει εκτιμηθεί στα 25-30 στρέμματα.

Έχουν προσδιοριστεί οι παρακάτω εναλλακτικές θέσεις:

Θέση Στενό: Βρίσκεται βορείως του Όρμου Θύνι στους δυτικούς πρόποδες του όρους Ασπροβούνι πρόκειται για χέρσα έκταση.

Εναλλακτικές θέσεις αναζήτησης χώρου στο χερσαίο τμήμα της Τροιζηνίας είναι η περιοχή προς τον οικισμό Σκαπέτι ή άλλη περιοχή που μπορεί να προταθεί από το Δήμο Τροιζήνας στην δυτική περιοχή (βλ. Χάρτη Γ.1). Εξετάστηκαν και οι λοιπές περιοχές που μπορούν να δεχτούν χρήσεις χαμηλής και μέσης όχλησης στο Άνω Φανάρι και στον Καρατζά και απορρίφθηκαν λόγω απόστασης, υψομέτρου και ορεινού οδικού δικτύου.

Για λόγους που κυρίως έχουν σχέση με την πρόβλεψη αδυναμίας εγκρίσεων αποκλείστηκε το σύνολο της έκτασης του νησιού του Πόρου όπου μόνη πιθανή θέση θα ήταν η θέση «Φούσα» στο εσωτερικό βόρειο τμήμα του νησιού.

Συνέπεια αυτού του περιορισμού είναι και η μονοσήμαντη κοινή λειτουργία Πόρου και Μεθάνων ως μια ΠΟΑΥ πράγμα που ενισχύει και τα προφανή οικονομικά οφέλη βελτιώνοντας τις προϋποθέσεις βιωσιμότητας.  

1.4. ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΖΩΝΗΣ

Η κύρια επίπτωση στην άμεση και ευρύτερη περιοχή της εγκατάστασης ΠΟΑΥ σχετίζεται με δύο βασικά στοιχεία:

• τις χρήσεις γης (υφιστάμενες & τάσεις)
• τη λειτουργία της παράκτιας ζώνης του θαλάσσιου χώρου.

Οι επιπτώσεις και στις δύο αυτές κατηγορίες γενικής θεώρησης είναι πάντοτε δεσμευτικές άλλοτε με ασήμαντες μέχρι μηδενικές και άλλοτε ισχυρά αρνητικές και οχλούσες.

Άμεση και ευρύτερη περιοχή επιπτώσεων

Για τους σκοπούς της παρούσας μελέτης άμεση περιοχή ορίζεται η χερσαία ζώνη 100Μ και ο θαλάσσιος χώρος  ζώνης 200Μ ή ισοβαθούς 50Μ. Πρόκειται για την κρίσιμη ζώνη όπως ορίζεται από το Ειδικό Πλαίσιο για τον Παράκτιο Χώρο. 

Ευρύτερη περιοχή μπορεί εναλλακτικά να οριστεί υπό δύο έννοιες:

Διοικητικά: Δημοτικό Διαμέρισμα ή διαμερίσματα σε ακτίνα 2 χλμ.

Γεωγραφικά σύμφωνα με το ανάγλυφο ισοϋψούς 200Μ.

Οι επιπτώσεις από την χωροθέτηση των θαλάσσιων πεδίων δεν είναι ιδιαίτερα αρνητικές μια και οι χώροι αυτοί έχουν επιλεγεί με την διαδικασία αποκλεισμού σχετικά με άλλες ανταγωνιστικές χρήσεις οι τάσεις οικιστικής κυρίως ανάπτυξης. Ορισμένες συγκρούσεις παρουσιάζονται για εκείνους τους θαλάσσιους χώρους που γειτνιάζουν με προστατευόμενες περιοχές και θεσμοθετημένους αρχαιολογικούς χώρους.

Εξαίρεση αποτελεί ο μικρός αλλά αναγκαίος χώρος στον αιγιαλό και παραλία για την υποστήριξη της θαλάσσιας εγκατάστασης που στις περιπτώσεις περιοχών απόλυτης προστασίας οι εγκαταστάσεις προβλέπονται πλωτές με τις λειτουργικές και οικονομικές επιβαρυντικές συνέπειες που επιβάλλει ο περιορισμός αυτός.

Αντίθετα η ΚΧΕ αποτελεί μια νέα ισχυρή χρήση και ισχυρή παρέμβαση ιδιαίτερα για την Τροιζηνία οπού δεν υπάρχουν σημαντικές εγκαταστάσεις του δευτερογενούς τομέα.

Επισημαίνεται ότι γενικά η υπό θεσμοθέτηση ΖΟΕ επιτρέπει τις υδατοκαλλιέργειες σε ζώνες μέσα στις οποίες βρίσκονται οι επιλεγμένες περιοχές. 

Επίπτωση στις χρήσεις γης

Η επίπτωση στις χρήσεις της άμεσης περιοχής αποτελεί και τον πιο σημαντικό παράγοντα αξιολόγησης των δεσμεύσεων και συγκρούσεων.

Έχουν οριστεί στα βασικά κριτήρια όλες εκείνες οι χρήσεις που η γειτνίαση συγκρούεται με παράλληλη εγκατάσταση ΠΟΑΥ. Η σημαντική δυσχέρεια προκύπτει από το γεγονός ότι στις παραλιακές εκτάσεις  στις «εκτός σχεδίου» περιοχές που στερούνται πολεοδομικών και χωροταξικών ρυθμίσεων (ΓΠΣ – ΖΟΕ κλπ.) και όπου επικρατεί ιδιοκτησιακό καθεστώς όπως αυτό διαμορφώθηκε από αγροτικές εκτάσεις, επικρατεί ένα άτυπο καθεστώς «προσδοκιών» αποτίμησης της ιδιοκτησίας για ανωτέρου επιπέδου χρήσεις (τουρισμός-παραθεριστική κατοικία). Η εγκατάσταση της μονάδας υδατοκαλλιέργειας ή ΠΟΑΥ προσανατολίζει και οριστικοποιεί τρόπου τινά την περιοχή προς την επικρατούσα χρήση του πρωτογενούς τομέα που ήδη στις περισσότερες περιπτώσεις είναι και η ισχύουσα.

Η επίπτωση του ΚΧΕ της ΠΟΑΥ είναι πολύ σημαντική στην ευρύτερη περιοχή Μεθάνων και δυτικής Τροιζηνίας. Πρόκειται για την μεγαλύτερη σχεδιαζόμενη μονάδα στην περιοχή με ισχυρές επιπτώσεις στην άμεση περιοχή (οικισμοί, οδικό δίκτυο, απορρίμματα).

Η επίπτωση αυτή αντισταθμίζεται με τα ισχυρά οφέλη στην τοπική ανάπτυξη. Οι επιλεγμένες περιοχές διαθέτουν εκείνα τα χαρακτηριστικά ώστε οι αρνητικές επιπτώσεις να ελαχιστοποιούνται.

Η διάσταση αυτή προβάλλει την εναλλακτική λύση δημιουργίας μικρότερης μονάδας χωροθετώντας μεγάλο μέρος των λειτουργιών σε κεντρική θέση της Ηπειρωτικής Αττικής. Η εναλλακτική αυτή λύση σχετίζεται και με το ζήτημα της απασχόλησης.

Επιπτώσεις στο τοπικό πρότυπο χωρικής ανάπτυξης

Στην ευρύτερη περιοχή (Δήμος Μεθάνων, Δήμος Τροιζήνας, Δήμος Πόρου) η επίπτωση από εγκατάσταση υδατοκαλλιεργειών μπορεί να είναι αρκετά αρνητική ως προς τις απόψεις και προσδοκίες του τοπικού παράγοντα (μόνιμοι κάτοικοι, ιδιοκτήτες παραθεριστικών κατοικιών, επιχειρηματίες τουρισμού).

Για τον παράγοντα αυτόν διακρίνονται δύο περιπτώσεις:

• Η τοπική «δεκτικότητα» για περιοχές που έχουν ήδη εγκαταστάσεις υδατοκαλλιεργειών.
• Η τοπική «δεκτικότητα» για περιοχές που προτείνεται για πρώτη φορά χωροθέτηση.

Είναι προφανές ότι στη δεύτερη περίπτωση η δεκτικότητα από τον τοπικό παράγοντα αναμένεται να μην είναι θετική. Στην πρώτη πάλι περίπτωση η δεκτικότητα εξαρτάται από την τοπική εμπειρία με την ήδη λειτουργούσα εγκατάσταση, την ένταση ή ευστοχία της χωροθέτησης της αλλά και την ποιοτική στάθμη του εξοπλισμού και της λειτουργίας της εγκατάστασης ακόμη και την συμπεριφορά του προσωπικού.

Όμως είναι γεγονός ότι η δημιουργία της ΠΟΑΥ με την μορφή που προτείνεται εμφανίζει σημαντικά θετικά στοιχεία για την τοπική ανάπτυξη.

1.5. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Σε αυτό το στάδιο της προσέγγισης του θέματος, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την δημιουργία ΠΟΑΥ, ακόμα και με δεδομένη την θέση των γηπέδων εγκατάστασής τους (θαλάσσιων και χερσαίων), δεν μπορεί παρά να είναι στο μεγαλύτερο βαθμό γενική και αυτό διότι, η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων προϋποθέτει τον τεχνικό σχεδιασμό των απαιτούμενων έργων τεχνικής και κοινωνικής υποδομής καθώς και την επιλογή και επίλυση του κτιριολογικού προγράμματος της ΠΟΑΥ, τουλάχιστον σε επίπεδο προμελέτης και με τις σχετικές τεχνικές προδιαγραφές.

Η έλλειψη των μελετών που προαναφέρθηκαν περιορίζει τις δυνατότητες εκτίμησης των επιπτώσεων στο περιβάλλον από τη δημιουργία ΠΟΑΥ στην κατ’ αρχήν εκτίμηση των επιπτώσεων από τα έργα στο θαλάσσιο χώρο (εξαιρουμένων των λιμενικών), τα δεδομένα των οποίων είναι σε μεγαλύτερο βαθμό γνωστά, και δευτερευόντως στην (γενική οπωσδήποτε) εκτίμηση των επιπτώσεων από τα έργα στο χερσαίο χώρο.

Για τους παραπάνω λόγους, το κεφάλαιο των περιβαλλοντικών επιπτώσεων διαρθρώνεται στη συνέχεια ως εξής:

• Γενικά περί Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων των ΠΟΑΥ
• Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη δημιουργία ΠΟΑΥ στο Ν. Αττικής
• Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις από τη δημιουργία της ΠΟΑΥ Μεθάνων – Πόρου
  • Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις από τη δημιουργία της ΠΟΑΥ Μεγάρων

1.5.1. Γενικά περί Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων των ΠΟΑΥ

Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή του κεφ. αυτού, ενώ η περιβαλλοντική προστασία διασφαλίζεται εάν απαντηθούν σωστά τα ερωτήματα που απαιτεί η ορθή συμπλήρωση της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, δυστυχώς, στις πλείστες των περιπτώσεων τα απαιτούμενα δεδομένα στηρίζονται σε παλαιότερα δημοσιευμένα αποτελέσματα (εάν υπάρχουν), και μάλιστα συνήθως αναφορικά με την ευρύτερη περιοχή, και όχι σε συγκεκριμένες μετρήσεις βασισμένες σε προγράμματα ειδικών μετρήσεων. Αυτό είναι ένα σημαντικό μειονέκτημα αναφορικά με την έγκυρη και σωστή αξιολόγηση των δυνατοτήτων (μέγεθος, διάταξη, παραγωγικότητα) της μονάδας και της επίδρασής της στον περιβάλλοντα χώρο. Γνωρίζουμε πως μια τέτοια απαίτηση θα ήταν ιδιαιτέρως πολύπλοκη και χρηματοβόρα μια και θα απαιτούσε εμπλοκή εξειδικευμένων σχετικών επιστημονικών ομάδων (μετάβαση στις εκάστοτε περιοχές και ατομικές μετρήσεις παραμέτρων – χημικές αναλύσεις). Ωστόσο είναι ο μόνος πραγματικά τρόπος για σωστή διασφάλιση του περιβάλλοντος και της ορθής λειτουργίας μονάδας.

Πάντως, όσον αφορά την περιβαλλοντική επίδραση εγκατάστασης χερσαίων μονάδων, αυτή καλύπτεται σε πολύ ικανοποιητικό βαθμό από την υπάρχουσα νομοθεσία αφού προαπαιτεί μελέτη διάθεσης των υγρών αποβλήτων και περιλαμβάνει και προτάσεις για την επεξεργασία των αποβλήτων πριν την απόρριψή τους. Η νομοθεσία συγκεκριμένα απαιτεί μηχανικό φιλτράρισμα και καθίζηση για μονάδες παραγωγικότητας μέχρι 150 τόνους ετησίως, και επιπλέον βιολογική επεξεργασία και εξυγίανση για μεγαλύτερες μονάδες.

Η νομοθεσία επίσης καλύπτει σχεδόν απόλυτα την εξασφάλιση της ποιότητας τροφίμων, τόσο σε επίπεδο εθνικής νομοθεσίας όσο και ευρωπαϊκής.

Επιπλέον η νομοθεσία καλύπτει άμεσα σχετιζόμενα θέματα όπως:

• Σχεδιασμό και δημιουργία τροφών με προορισμό τις ιχθυοκαλλιέργειες ευρύαλων ψαριών (συμπήκτων και εξωθημένων διαιτών)
• Συνθήκες σωστής μεταφοράς και αποθήκευσης των τροφών.
• Συνθήκες σύμφωνα με τις οποίες πρέπει να συμμορφώνονται οι χρησιμοποιούμενες πρώτες ύλες.

Τα προαναφερθέντα καλύπτονται νομοθετικά από τους νόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης: “EE L.. 265, 8/11/95,17”, “EE L. 332, 30/12/95, 15”, “EE L. 125, 23/5/96, 35”.

Μία παράλειψη του νομικού πλαισίου είναι πως ενώ προβλέπει, δεν διασφαλίζει έναν αναγκαίο συνεχή (περιοδικό) έλεγχο των επιπτώσεων των μονάδων στην ευρύτερη περιοχή. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να εξασφαλισθεί με την υποχρέωση περιοδικών ελέγχων των παραμέτρων του νερού και του βυθού που σχετίζονται με τη ρύπανση καθώς και αυτών που σχετίζονται με την υγεία των εκτρεφόμενων οργανισμών αλλά και με την διασφάλιση της ποιότητάς τους ως τροφίμων. Τα δύο τελευταία (υγεία οργανισμού και ασφάλεια καταναλωτή) διασφαλίζονται προληπτικά με την υποχρεωτική εφαρμογή συστημάτων ανάλυσης επικινδυνότητας HACCP (Hazard Analysis Critical Control Point), η οποία αυτή τη στιγμή είναι στο πλαίσιο άμεσης μελλοντικής υποχρέωσης των μονάδων βάσει Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας. Χρήσιμο θα ήταν τέλος όλοι οι έλεγχοι να διεξάγονται όχι απλά σε επίπεδο αυτοελέγχου και αυτό-αξιολόγησης, αλλά και σε επίπεδο ανεξάρτητου (κρατικού ή μη) ελέγχου.

Η επιστημονική γνώση σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις των υδατοκαλλιεργειών με το περιβάλλον προερχόταν μέχρι πριν λίγα χρόνια κύρια από τις χώρες παραγωγής σολομού της Βόρειας Ευρώπης. Τα στοιχεία αυτά – παρά την ομοιότητά τους – δεν μπορούν να εφαρμοστούν απόλυτα για τα είδη και τις χώρες της Νότιας Ευρώπης.

Για το σκοπό αυτό πραγματοποιούνται συνεχώς ολοκληρωμένες περιβαλλοντικές και ωκεανογραφικές μελέτες από τα Ερευνητικά Κέντρα και τα Πανεπιστημιακά ιδρύματα των διαφόρων Μεσογειακών κρατών, που λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες κλιματολογικές συνθήκες και τη σχέση μεταξύ των διαφόρων ρυπαντών και υδροδυναμικών συνθηκών της περιοχής και της θέσης εγκατάστασης.

Ωστόσο, τα περιβαλλοντικά προβλήματα και οι επιδράσεις διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή, εξαιτίας του μεγέθους της παραγωγής, των εκάστοτε περιβαλλοντικών, γεωγραφικών και τοπογραφικών συνθηκών, όπως οι διαφορές στο βάθος της θάλασσας, το εύρος της παλίρροιας, η κυκλοφορία και η εναλλαγή του νερού που είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες.

Μία από τις σημαντικότερες επιπτώσεις των υδατοκαλλιεργειών στο θαλάσσιο οικοσύστημα είναι ο ευτροφισμός, που προκαλείται από την αύξηση του ρυθμού εισαγωγής θρεπτικών υλικών στο νερό. Πάντως, τα τελευταία χρόνια αν και το φορτίο των θρεπτικών από την ιχθυοκαλλιέργεια αυξήθηκε με την αύξηση της παραγωγής, το φορτίο των θρεπτικών για κάθε τόνο παραγόμενων ψαριών μειώθηκε και αυτό ήταν αποτέλεσμα της ελάττωσης του ρυθμού μετατρεψιμότητας και επίσης της ελάττωσης των θρεπτικών της τροφής.

Από παλαιότερες συγκριτικές μελέτες ρυπαντικού φορτιού ιχθυοκαλλιέργειας και γεωργίας που έγινε στη Φινλανδία, προέκυψε ότι η αναλογία του νιτρικού φορτίου που προκλήθηκε από την ιχθυοκαλλιέργεια ήταν 2% φώσφορος και 1% άζωτο του συνολικού φορτίου, ενώ η αναλογία των θρεπτικών από την γεωργία ήταν 40% φώσφορος και 1% άζωτο του συνολικού φορτίου.

Σε ζεστές ολιγοτροφικές θάλασσες με μικροπαλιρροιακό θαλάσσιο περιβάλλον όπως αυτό της Μεσογείου, διαφοροποιήσεις από το γενικό κανόνα για την ανάκαμψη του περιβάλλοντος από καταστάσεις ευτροφισμού πρέπει να αναμένονται σαν αποτέλεσμα υψηλότερων μεταβολικών ρυθμών, διαφορετικών εποχιακών μορφών στην κίνηση του νερού και διαφορές στη δομή πλαγκτονικών και βενθικών κοινωνιών.

Οι νέες μετρήσεις λαμβάνουν υπόψη τους επίσης την εξέλιξη παρασκευής ιχθυοτροφών και την εξέλιξη της παραγωγικής διαδικασίας, η οποία επέτρεψε την σημαντική μείωση των ποσοτήτων τροφής που διαφεύγει στο περιβάλλον (ποσοστό μικρότερο του 5%), την μείωση του χρόνου βύθισης και την αύξηση του χρόνου που αυτή παραμένει αναλλοίωτη (από 50% μετά από 1 ώρα, σε 84% μετά από 24 ώρες), επιτρέποντας έτσι την κατανάλωση του μεγαλύτερου ποσοστού της τροφής που διαφεύγει από τον φυσικό πληθυσμό.

Ο σύγχρονος τρόπος παρασκευής των ιχθυοτρόφων, ζελατινοποιεί πλήρως το άμυλο της τροφής, κάνοντας την τροφή πιο εύπεπτη από τον εκτρεφόμενο πληθυσμό, μειώνοντας σημαντικά την ποσότητα των περιττωμάτων των ψαριών.

Τα περιττώματα των ψαριών είναι ουσίες ήδη γνωστές στους θαλάσσιους αποδομητικούς οργανισμούς, αποδομούνται πολύ γρήγορα και η σύγκριση πολλές φορές των ποσοτήτων τους με αντίστοιχες ποσότητες που απελευθερώνονται από τον άνθρωπο είναι ατυχής. Και αυτό γιατί τα υγρά απόβλητα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων απελευθερώνουν διαλυτά θρεπτικά άλατα και οργανικά υλικά με χαμηλό ρυθμό καθίζησης και έτσι μετασχηματίζονται απευθείας στο νερό σε πλαγκτόν. Επίσης, οι ουσίες που προέρχονται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες είναι άγνωστες για τους θαλάσσιους οργανισμούς και δύσκολα αποδομήσιμες ακόμα και σε πολύ μικρές ποσότητες.

Η επιφάνεια του θαλάσσιου υποστρώματος που επηρεάζεται από τις ιχθυοτροφικές δραστηριότητες εξαρτάται κυρίως από την ταχύτητα των ρευμάτων και το βάθος. Οι επιπτώσεις αυτές είναι ένα φαινόμενο τοπικό, το οποίο δεν υπερβαίνει τα 20 με 50 μέτρα. Μελέτες έχουν δείξει ότι παρουσιάζονται σημαντικές εποχιακές μεταβολές στο πάχος του ιζήματος που παρατηρείται μερικές φορές κάτω από τους ιχθυοκλωβούς και οφείλεται κυρίως στα περιττώματα και στα υπολείμματα των τροφών.

Σε μονάδες που μελετήθηκαν βρέθηκε ότι η αναλογία C/N στο ίζημα της προς εξέταση περιοχής, ήταν αυξημένη, κάτι που δείχνει ότι το οργανικό υλικό που εναποτίθεται αποσυντίθεται. Οι ρυθμοί ιζηματογένεσης γύρω από τις μονάδες (σε ακτίνα 100 μ.) ήταν μόνο το 2% αυτών που μετρήθηκαν κάτω από τους κλωβούς, κάτι που δείχνει ότι η οργανική ρύπανση υπάρχει μόνο όταν τα ρεύματα δεν είναι ισχυρά και όταν τα βάθη είναι μικρά (κάτω των 20 μ.). Ο ρυθμός ιζηματογένεσης γύρω από τις μονάδες εκτροφής σε απόσταση 100-200 μ. ήταν λίγο περισσότερο αυξημένος, απ’ ότι ο ρυθμός σε περιοχές που δεν υπήρχαν μονάδες εκτροφής. Ωστόσο δεν υπήρχε καμία επίδραση στο ίζημα σε ακτίνα 250 μ. από τις μονάδες, γεγονός που αποδεικνύει ότι η περιοχή επιρροής μιας μονάδας δεν υπερβαίνει την ζώνη των 250 μ. γύρω από αυτή.

Συγκριτικές μελέτες που έχουν γίνει σε περιοχές που λειτουργούσαν μονάδες σε πλωτές κλωβούς σε διαφορετικές περιοχές στην Ελλάδα (Κεφαλονιά, Αργολίδα) έχουν δείξει ότι δεν υπάρχουν επιπτώσεις επιβάρυνσης στο θαλάσσιο περιβάλλον (Ν. Μάργαρης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Περιβάλλοντος).

Σε ορισμένες περιπτώσεις που είχε εμφανισθεί ίζημα στο βυθό κάτω ακριβώς από τις ιχθυοκλωβούς, το ίζημα αυτό είχε αναταχθεί πλήρως εντός 6 μηνών, σε σύγκριση  με περιοχές της Νορβηγίας όπου αυτό ανατάσσεται πλήρως εντός 18 μηνών.

Όπως βρέθηκε από σύγκριση ερευνητικών μελετών, τα χαλικώδη υποστρώματα κάτω από τα ιχθυοτροφεία έδειξαν να επηρεάζονται ελάχιστα, όσον αφορά τις γεωχημικές παραμέτρους και την μακροπανίδα. Είναι αναμενόμενος επίσης ένας διαφορετικός βαθμός επανόδου ανάλογα με τις αρχικές περιβαλλοντικές συνθήκες και τις τοπικές υδροδυναμικές διαδικασίες.

Οι μετρήσεις Ο2 εντός των κλωβών και σε απόσταση 20 και 100 μ. από τους κλωβούς ήταν κανονικές (Ν. Μάργαρης 1997). Εξάλλου οι ιχθυοπληθυσμοί που εκτρέφονται εντός των κλωβών υποφέρουν οι ίδιοι από τις επιπτώσεις έλλειψης Ο2 με άμεσο αποτέλεσμα τον θάνατο ιχθύων. Τέτοια αποτελέσματα δεν έχουν αναφερθεί έως σήμερα στην Ελλάδα από την λειτουργία μονάδων.

Η επαναφορά στην προγενέστερη κατάσταση των περιοχών στις οποίες λειτουργούσαν ιχθυοτροφεία είναι μία σχετικά γρήγορη διαδικασία, αφού η περιοχή που επηρεάζεται είναι μικρή και το υλικό του ιζήματος που δημιουργείται (ιχθυοτροφές και περιττώματα, οργανικό υλικό) είναι εύκολα αποδομήσιμο.

Αν και μέχρι σήμερα δεν υπάρχει γενικά αποδεκτό κριτήριο για το κατά πόσο μία περιοχή μετά την απομάκρυνση των ιχθυοκλωβών έχει επανέρθει ή όχι συνολικά στη προγενέστερη κατάστασή της, ερευνητικές μετρήσεις δείχνουν ότι παρόλο που η μακροπανίδα κάτω από τη παλαιά θέση των κλωβών δεν επανήλθε πλήρως, μετά την πάροδο 17 μηνών είχε πλησιάσει τη κατάσταση της περιοχής – δείκτη, που χρησιμοποιήθηκε για τη σύγκριση των δεδομένων.

Το πλάτος της μοναδιαίας θαλάσσιας ιχυθοκαλλιεργητικής εγκατάστασης πρέπει να ορίζεται κατά περίπτωση και δεν μπορεί να είναι μικρότερο των 500 μ., εκατέρωθεν της μονάδας.

Οι επιπτώσεις στο χερσαίο περιβάλλον από την εγκατάσταση ΠΟΑΥ αφορούν την αισθητική του τοπίου, το έδαφος, το υπέδαφος, τους υδροφορείς ( επιφανειακούς και υπόγειους), την χλωρίδα και την πανίδα.

Οι επιπτώσεις στην αισθητική του τοπίου σχετίζονται με τη σχετική αλλοίωση της εικόνας του τοπίου, λόγω των μεταβολών επί του φυσικού ανάγλυφου και του βλαστητικού ενδύματος, που προκαλούν τα έργα υποδομής (οδός προσπέλασης, κτιριακές εγκαταστάσεις κ.τ.τ.). Οι επιπτώσεις από την οδό πρόσβασης είναι ανάλογες με το μέγεθος και τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά της και άμεσα συναρτημένες από τη μορφή του φυσικού αναγλύφου. Όσον αφορά τις χερσαίες εγκαταστάσεις, το μέγεθος, τα υλικά κατασκευής, η όψη και η χρωματική επιλογή αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την αρμονική ή μη ένταξή τους στα επιμέρους μικροτοπία των προτεινόμενων ΠΟΑΥ. Τελικά το έργο, αν ληφθούν τα σωστά μέτρα, θα ενσωματωθεί μάλλον στην αντίληψη του παρατηρητή με την πάροδο του χρόνου, μέσω της επαναλαμβανόμενης θέασής του, ως ενός ξεχωριστού στοιχείου, που θα συμμετέχει στην οργάνωση του χώρου και δε θα προκαλεί με την παρουσία του, καθώς ο ήπιος χαρακτήρας του σε συνδυασμό με τη γνώση της χρησιμότητάς του, θα το κάνει αποδεκτό.

Οι επιπτώσεις στο έδαφος και στο υπέδαφος της κάθε περιοχής σχετίζονται με τις αναγκαίες εκσκαφές για την κατασκευή του απαραίτητου οδικού δικτύου εξυπηρέτησης των ΠΟΑΥ, την έδραση των κτιριακών εγκαταστάσεων την διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου και την ενδεχόμενη ρύπανση από στερεά απορρίμματα (υλικά αποσυσκευασίας των ιχθυοτροφών, υπολείμματα από το συσκευαστήριο, απορρίμματα του προσωπικού κλπ.) και υγρά απόβλητα (απόβλητα των χώρων υγιεινής του κτιρίου και τα απόβλητα του συσκευαστηρίου). Όσον αφορά τα πλεονάζοντα υλικά εκσκαφών θα πρέπει να εξετάζεται η δυνατότητα χρησιμοποίησής τους για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος χώρου ή για την κατασκευή του οδικού δικτύου. Σε αντίθετη περίπτωση θα πρέπει να απομακρύνονται και να αποτίθενται σε κατάλληλους χώρους σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Τα στερεά απορρίμματα θα πρέπει να εναποτίθενται σε κάδους περισυλλογής απορριμμάτων, από τους οποίους θα περισυλλέγονται από τις υπηρεσίες καθαριότητας και τέλος όσον αφορά τα υγρά απόβλητα η επεξεργασία και η διάθεσής τους θα γίνεται σύμφωνα με εγκεκριμένη από τη Δ/νση Υγιεινής μελέτη.

Κατά τόπους το έργο (χερσαίες υποδομές) θα αποτελέσει ένα είδος φράγματος μεταξύ των ανάντη και των κατάντη περιοχών, (επέμβαση στις λεκάνες απορροής), οπότε και θα χρειαστεί να ληφθούν μέτρα για την αποκατάσταση της επιφανειακής υδροφορίας. Δευτερεύουσες επιπτώσεις αναμένονται σχετικά με την ρύπανση των επιφανειακών υδάτων και συνεπακόλουθα του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα, από τα στερεά υπόλοιπα των υλικών και τα απορρίμματα τόσο στη φάση της κατασκευής του έργου (ασφαλτικά, αδρανή τσιμέντα), απορρίμματα από την καθημερινή διαβίωση των ανθρώπων και τα λύματα προσωπικού και πετρελαϊκών καταλοίπων των σκαφών και νεκρά ψάρια ή όστρακα, όσο και στη φάση λειτουργίας (υλικά αποσυσκευασίας των ιχθυοτρόφων, υπολείμματα από το συσκευαστήριο, απορρίμματα του προσωπικού δίχτυα εκτροφής, σχοινιά και πλαστικά που καταλήγουν στις ακτές κλπ.). Επίσης, ίδιου τύπου ρύπανση εκτιμάται ότι θα υπάρξει από τους στερεάς μορφής ρύπους, οι οποίοι εναποτίθενται υπό μορφή σκόνης στο έδαφος ή στην βλάστηση της περιοχής και μέσα από τη διαδικασία της διήθησης περνούν στην υπόγεια υδροφορία. Βέβαια πρέπει να αναφερθεί ότι στις παραπάνω περιπτώσεις αποδέκτης αποτελεί και το θαλάσσιο οικοσύστημα, σε βαθμό που εξαρτάται από το γεωλογικό υπόβαθρο, τις κλίσεις του εδάφους και τις φυσικοχημικές ιδιότητες του ρυπαντή και του μέσου μεταφοράς.

Τέλος, κατά τη φάση κατασκευής του έργου θα αποψιλωθεί αναγκαστικά η βλάστηση σε όλο το μήκος του οδικού δικτύου και σε πλάτος όσο το εύρος κατάληψής του και σε όλη την επιφάνεια που θα καταλάβουν οι κτιριακές εγκαταστάσεις και ο περιβάλλον χώρος. Ανταποδοτικό μέτρο για την αποψίλωση της βλάστησης μπορεί να αποτελέσει, η φύτευση στις περιοχές των πρανών του οδικού δικτύου και σε όλες τις επιφάνειες εντός του γηπέδου που επιδέχονται βλάστηση. Η φύτευση πρέπει να γίνει κατά το δυνατόν από είδη και γένη γηγενή, ώστε να αποτελέσουν πηγή τροφής, καταφύγιο και φράκτη για την πληττόμενη πανίδα της περιοχής.

Για την άρση των παραπάνω επιπτώσεων θα πρέπει να ληφθεί μία σειρά μέτρων προστασίας του θαλάσσιου και του χερσαίου περιβάλλοντος.

Για παράδειγμα  η διεθνής πρακτική μετατόπισης των ιχθυοκλωβών σε τακτά χρονικά διαστήματα, όταν τα βάθη δεν επιτρέπουν την περισυλλογή των απορριμμάτων και αναρρόφηση των υπολειμμάτων των τροφών και των παραπροϊόντων του μεταβολισμού των ψαριών από το βυθό της θάλασσας, ώστε να αποφεύγεται η συσσώρευση τους στο ίδιο σημείο της θάλασσας με αποτέλεσμα την αλλοίωση του βυθού, είναι μέθοδος της οποίας η εφαρμογή θα πρέπει να εξετασθεί.

1.5.2. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη δημιουργία ΠΟΑΥ στο Ν. Αττικής, στην περιοχή της Τροιζηνίας

Μέθανα (ΥΔΚ – 10, ΥΔΚ – 11)

Η περιοχή επιλέγεται λόγω της γειτνίασης των περιοχών Μέθανα και Πόρος και λόγω του σημαντικού αριθμού ήδη υπάρχουσων μονάδων και προτείνεται σ’ αυτήν μία ενιαία ΠΟΑΥ που θα εξυπηρετεί όλες τις μονάδες του ευρύτερου χώρου. Οι θαλάσσιες και χερσαίες περιοχές που τη συνιστούν φαίνονται στα σχετικά διαγράμματα.

Γενικά για το φυσικό περιβάλλον της επιλεγείσας περιοχής, στο σύνολό της η χερσαία περιοχή ανήκει στο ΤΙΦΚ (ΑΤ 1011106 – Χερσόνησος Μεθάνων). Πρόκειται για εντυπωσιακό ηφαιστειακό τοπίο στις δυτικές πλαγιές του βουνού Χελώνι. Υπάρχουν γραφικές αναβαθμίδες με παραδοσιακές καλλιέργειες κοντά στο χωριό Καημένη Χώρα, ενώ οι ιαματικές πηγές της περιοχής των Μεθάνων είναι στο επίκεντρο της οικονομικής δραστηριότητας.

Όσον αφορά την ποιότητα των θαλάσσιων υδάτων, δεν υπάρχει ένδειξη μικροβιακής, οργανικής, ή άλλου τύπου ρύπανσης. Υπάρχει βέβαια η περίπτωση ρύπανσης με πετρελαιοειδή σε περίπτωση ναυαγίου στα ανοιχτά του Σαρωνικού κόλπου, λόγω των ρευμάτων. Τα βάθη και τα ρεύματα δημιουργούν καλές συνθήκες για την ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών, όμως η κακή οξυγόνωση εποχιακά μπορεί να προκαλέσει κάποιο επεισόδιο ρύπανσης ή θνησιμότητα των ψαριών.

Όσον αφορά τις επιπτώσεις στο χερσαίο περιβάλλον, στην ΥΔΚ 10 θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή λόγω της γεωλογικής ιδιομορφίας (ηφαιστειακοί βράχοι). Στην περιοχή που προτείνεται η χωροθέτηση των εγκαταστάσεων, η βλάστηση συνίσταται κυρίως σε φρυγανικά είδη, ενώ μεγάλη έκταση είναι χέρσα. Οι επιπτώσεις λοιπόν στη βλάστηση θα είναι πολύ περιορισμένες. Στην ΥΔΚ 11 (Ισθμός) το ήπιο ανάγλυφο και η ύπαρξη οδικού δικτύου είναι στοιχεία που δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μικρής κλίμακας επιπτώσεις στο τοπίο και στο έδαφος της περιοχής.

Η χερσόνησος των Μεθάνων λοιπόν, εμφανίζει καλές φυσικοχημικές παραμέτρους, ήδη έντονη δραστηριοποίηση στην περιοχή, χωρίς να έχουν αναφερθεί ιδιαίτερα προβλήματα, ακτές σε απόσταση και όχι σε άμεση γειτνίαση με ανταγωνιστικές χρήσεις, καλές δυνατότητες πρόσβασης, και διαμετακόμισης και ομαλότητα ακτής. Η περιοχή είναι ιδιαίτερα πρόσφορη για την ανάπτυξη και λειτουργία μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας εντατικής εκτροφής ευρύαλλων ψαριών (βυθιζόμενοι κλωβοί). 

ΠΟΡΟΣ (ΥΔΚ – 12)

Το φυσικό τοπίο της περιοχής είναι μεγάλης αισθητικής αξίας και αποτελείται από ηφαιστειογενή πετρώματα, με συστάδες χαλέπιου πεύκης, θαμνώνες αειφύλλων πλατυφύλλων και γυμνές παράκτιες εκτάσεις με κολπίσκους και αμμώδεις παραλίες.

Η περιοχή του Ν. Πόρου έχει επίσης τα ίδια περίπου χαρακτηριστικά με τη χερσόνησο των Μεθάνων, μειονεκτώντας όσον αφορά στη προσβασιμότητα σε σχέση με την προηγούμενη περιοχή.

1.6. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Είναι προφανές ότι οι επιπτώσεις στην οικονομία και την απασχόληση από την εγκατάσταση της ΠΟΑΥ στην ευρύτερη περιοχή (Τροιζηνία και ανατολική Αργολίδα) είναι θετική. Η θετική αυτή επίπτωση δημιουργείται όχι τόσο στους τόπους της αλίευσης όσο στον τόπο μεταποίησης δηλαδή το ΚΧΕ της ΠΟΑΥ. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που στα πλαίσια της ανάπτυξης της περιοχής ανταγωνίζεται όχι μόνον την αγροτική παραγωγή αλλά και δραστηριότητες που θεωρούνται περισσότερο «αποδοτικές» όπως ο τουρισμός.

Γενικά στα πλαίσια της αειφορικής ανάπτυξης η δυναμική εισαγωγή της νέας αυτής δραστηριότητας συνοδευόμενη με ένα σύγχρονο κέντρο μεταποίησης αποτελεί παράγοντα θετικό για την πολυδιάστατη ανάπτυξη της περιοχής και την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα και συγκεκριμένα της Αλιείας κατεύθυνση που αντιστοιχεί και με τους στόχους του ΡΣΑ.

Τα κυριότερα συγκριτικά πλεονεκτήματα των επιπτώσεων της ΠΟΑΥ σε σχέση με τον τουρισμό μπορούν να επισημανθούν όπως η διαφορά στις διακυμάνσεις της ζήτησης από έτος σε έτος καθώς και η εποχικότητα του τομέα τουρισμού σε σχέση με την εντατική αλιεία.

Συγκεκριμένες επιπτώσεις μπορούν να επισημανθούν για τις επί μέρους ενότητες:

Μέθανα (ΥΔΚ – 10, ΥΔΚ – 11)

Στην βορειοδυτική περιοχή του Δήμου Μεθάνων περιλαμβάνονται τα Δ.Δ. Κουνουπίτσης και το Δ.Δ. Μεγαλοχωρίου ενώ στο νότιο τμήμα συναντούνται το Δ.Δ. Λουτροπόλεως Μεθάνων και το Δ.Δ. Τακτικουπόλεως, του Δήμου Τροιζήνος.

Γενικά ο πληθυσμός του Δήμου Μεθάνων συγκεντρώνεται στην Δυτική πλευράς την Λουτρόπολη Μεθάνων ενώ τα υπόλοιπα Δ.Δ έχουν μικρό πληθυσμό και παρουσιάζουν αρνητική και σταθερή πληθυσμιακή εξέλιξη.

Τα δύο δημοτικά διαμερίσματα που βρίσκονται στο βορειοδυτικό τμήμα του Δήμου Μεθάνων έχουν πληθυσμό 676 κατοίκους, περί το 33% του πληθυσμού του Δήμου και 63% της έκτάσης του.

Το 50% του πληθυσμού των Δ.Δ. που βρίσκονται νότια συγκεντρώνεται επί το πλείστον στον οικισμό του Δ.Δ. Λουτροπόλεως Μεθάνων. Το Δ.Δ. Τακτικουπόλεως παρουσιάζει πληθυσμιακή σταθερότητα ανάλογη και με το σύνολο του Δήμου Μεθάνων.

Το σύνολο του Δήμου Μεθάνων έχει 581 απασχολουμένους με κάπως χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας από το μέσο της Περιφέρειας (7,63%) και ισχυρό μερίδιο του πρωτογενούς (25%).

Ο Δήμος Τροιζήνος παρουσιάζει ακόμη χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας και ισχυρότερη συμμετοχή (35%) στον πρωτογενή τομέα.

Δεν υπάρχει τουριστική υποδομή ή σημαντική πίεση για παραθεριστική κατοικία. Η επίπτωση στην απασχόληση θα είναι θετική και για ορισμένες περιοχές του Δήμου Τροιζήνος. Η μόνη τουριστική υποδομή βρίσκεται στην Λουτρόπολη Μεθάνων και εκεί μόνον ασκούνται μέχρι ένα βαθμό πιέσεις για παραθεριστική κατοικία.

Η επίπτωση στην απασχόληση θα είναι θετική και για τις περιοχές του Δήμου Τροιζήνος ισχυροποιώντας τον ήδη σημαντικό πρωτογενή τομέα.

Πόρος (ΥΔΚ – 12)

Ο Δήμος Πόρου περιλαμβάνει το νησί του Πόρου και τμήμα της απέναντι πλευράς της Πελοποννήσου (Γαλατάς).

Έχει πληθυσμό 4.348 κατοίκους και μετά από μείωση στις προηγούμενες δεκαετίες παρουσιάζει θετική πληθυσμιακή εξέλιξη την πρόσφατη δεκαετία.

Το ποσοστό ανεργίας (7,81%) είναι χαμηλότερο αυτού της Περιφέρειας, σε ένα σύνολο 1.379 απασχολουμένων, παρουσιάζει δε σχετικά ενισχυμένο τον πρωτογενή τομέα (8%) με κυρία συνιστώσα τις υπηρεσίες τουρισμού.

Ο Πόρος διαθέτει τουριστική υποδομή ανάλογη των Μεθάνων (περί τις 300 κλινών) δέχεται δε πιέσεις παραθεριστικής κατοικίας κυρίως στο τμήμα της Τροιζήνος.

Η κατανάλωση των αλιευτικών προϊόντων έχει αυξηθεί κατά 30% περίπου κατά τα τελευταία χρόνια, γεγονός που σε συνδυασμό με τη σταδιακή μείωση των αλιευμάτων, καθιστά την παραγωγή ψαριών από ιχθυοκαλλιέργειες μια σημαντική οικονομική δραστηριότητα χωρίς δυνατότητα υποκατάστασής της από την αλιεία. Με άλλα λόγια οι δύο αυτές δραστηριότητες δεν είναι ανταγωνιστικές κατ΄  ουσία.

Η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση σε μεταποιημένα προϊόντα ιχθυρών καθώς και η υψηλή τιμή που επιτυγχάνουν στην αγορά καθιστά την μεταποίηση μια πολύ καλή επενδυτική δραστηριότητα. Η αξία του παραγόμενου προϊόντος θα αυξηθεί σημαντικά όπως και η απορρόφησή του από την αγορά. Επίσης είναι πολύ πιθανή και η διεύρυνση της αγοράς με την ύπαρξη νέων μεταποιημένων μορφών.

1.7. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Η δημιουργία ΠΟΑΥ με τα κριτήρια που έχουν τεθεί και στην διαδικασία ολοκληρωμένου σχεδιασμού και τεκμηρίωση των επιμέρους χωροθετήσεων αυτή καθ΄ εαυτή αποτελεί σημαντικό βήμα ως προς την άρση ή ελαχιστοποίηση αρνητικών επιπτώσεων σε σχέση με την μέχρι τώρα διαδικασία σημειακών χωροθετήσεων με κυμαινόμενα κριτήρια κατά τόπους και χρονικές περιόδους.

Ως προς τις χωροταξικές επιπτώσεις στο τοπικό επίπεδο δηλαδή στις περιοχές δραστηριότητας στα θαλάσσια πεδία θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε να αποφευχθούν συγκρούσεις χρήσεων και εν γένει δραστηριοτήτων. Σημαντική συμβολή στην επιτυχή λήψη των μέτρων έχει ο φορέας της ΠΟΑΥ, το μόνο όργανο που είναι δυνατόν να συντονίσει τις πολύπλοκες διαδικασίες σε διαφορετικά τμήματα και επίπεδα της Διοίκησης.

Θαλάσσιοι Χώροι

Ειδικότερα ο καθορισμός των θαλάσσιων χώρων και των παραλιακών ζωνών θα πρέπει να συνδέεται και από τις εξής ενέργειες:

• Παραχώρηση παραλιακών ζωνών
• Προδιαγραφές για τα μέγιστα μεγέθη κτιριακών εγκαταστάσεων στην ζώνη του αιγιαλού συνοδευόμενη με προδιαγραφές κατασκευαστικού και μορφολογικού χαρακτήρα.
• Προδιαγραφές για τους δρόμους προς τις ακτές
• Προδιαγραφές για τις απαιτούμενες λιμενικές εγκαταστάσεις (προβλήτες) με στοιχεία που μπορούν να έχουν αντιστρέψιμο χαρακτήρα.
• Αναβάθμιση ενός κατάλληλου αλιευτικού καταφυγίου στην περιοχή ως υποδοχέα φορτίων για την μεταφορά στην ΚΧΕ ώστε να αποφευχθούν συγκρούσεις στους λιμένες Μεθάνων – Πόρου που όλο και περισσότερο αποκτούν επιβατικό και τουριστικό χαρακτήρα.

Ως προς τις ρυθμίσεις που έχουν σχέση με την αποτροπή μελλοντικών συγκρούσεων χρήσεων είναι σκόπιμη η θέσπιση ζωνών στον παράκτιο χώρο, όπου δεν υπάρχουν ρυθμίσεις περιορισμού της οικοδόμησης και της άναρχης εξάπλωσης χρήσεων που μελλοντικά θα παρουσιάσουν συγκρούσεις (κυρίως παραθεριστική κατοικία και τουριστικές εγκαταστάσεις). Τούτο επιτυγχάνεται από την ενσωμάτωση της ΠΟΑΥ στην υπό θέσπιση ΖΟΕ Τροιζηνίας (ΟΡΣΑ) ή εκπονούμενα ΣΧΟΟΑΠ.

Ως προς την δεκτικότητα του εγχειρήματος από την τοπική κοινωνία απαιτείται η ενεργοποίηση της συνεργασίας με τους φορείς της αυτοδιοίκησης τόσο μέσω της συμμετοχής στον φορέα της ΠΟΑΥ όσο και με λεπτομερή διερεύνηση των επιπτώσεων σε τοπικό επίπεδο και ιδιαίτερα με το ιδιοκτησιακό καθεστώς ανάγκη που προκύπτει από την έλλειψη κτηματολογίου. Ιδιαίτερη συμβολή των ΟΤΑ θα πρέπει να παρασχεθεί ως προς το πρόβλημα της απόκτησης κατάλληλης και οικονομικά συμφέρουσας έκτασης για την κεντρική εγκατάσταση (ΚΧΕ) της ΠΟΑΥ. 

Τα γενικά μέτρα προστασίας του θαλάσσιου και χερσαίου περιβάλλοντος είναι τα εξής:

Α) Όσον αφορά τις πλωτές μονάδες εκτροφής:

• Η αγκύρωση των πλωτών ιχθυοκλωβών θα πρέπει να ακολουθεί τους κανόνες αγκυροβόλησης προκειμένου να εξασφαλίζεται η ευστάθεια και η ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των εργαζομένων
• Η οριοθέτηση και η σήμανση των πλωτών εγκαταστάσεων θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις υποδείξεις του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού και της Υπηρεσίας Φάρων για την ασφάλεια των ναυτιλομένων στην περιοχή
• Η ιχθυοφόρτιση στους κλωβούς δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα όρια που τίθενται από τις σχετικές εγκυκλίους του Υπουργείου Γεωργίας.
• Η χρησιμοποιούμενη τροφή θα πρέπει να είναι καλής ποιότητας με συντελεστή αφομοίωσης μεγαλύτερο του και η διασπορά της να γίνεται σε  όλη την έκταση των ιχθυοκλωβών. Πριν την χορήγηση της τεχνητής τροφής θα πρέπει να γίνεται κοσκίνισμα των σύμπηκτων και να εξασφαλίζεται με τον τρόπο αυτό ικανοποιητική πλευστότητα των ιχθυοτροφών και άμεση κατανάλωσή τους από τα ψάρια.
• Για την προστασία των βενθικών οργανισμών κάτω από τα κλουβιά από τα παραπροϊόντα εκτροφής θα πρέπει να γίνεται περιοδική μετακίνηση των ιχθυοκλωβών, εφόσον υπάρχει ένδειξη φόρτισης του υδάτινου περιβάλλοντος.
• Τα δίχτυα των ιχθυοκλωβών θα πρέπει να διατηρούνται καθαρά, ώστε να εξασφαλίζουν την μέγιστη δυνατή κυκλοφορία του νερού και η αλλαγή τους θα πρέπει να γίνεται κάθε φορά που η κατάσταση καθαριότητάς τους καθώς και το μέγεθος των ψαριών το επιβάλλει.
• Τα στερεά απορρίμματα από τους χώρους εκτροφής των ψαριών από τα σκάφη καθώς από το προσωπικό των μονάδων θα πρέπει να απομακρύνονται κατά τρόπο υγειονομικά αποδεκτό (συσκευασμένα σε πλαστικούς σάκκους) και να διατίθενται σε χώρους όπου γίνεται οργανωμένη συγκέντρωση και διάθεση απορριμμάτων.
• Στις μονάδες δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ουσίες που μπορούν να δημιουργήσουν ελαιώδη κατάλοιπα. Τα σκάφη που θα προσεγγίζουν στις μονάδες θα πρέπει να διαθέτουν αποτελεσματικά ελαιοδιαχωριστήρια με τις προδιαγραφές των εμπορικών πλοίων.
• Καθημερινά θα πρέπει να γίνεται απομάκρυνση των νεκρών ψαριών, τα οποία θα καταστρέφονται κατά τρόπο υγειονομικά αποδεκτό.
• Η ποιότητα του νερού θα πρέπει να παρακολουθείται συστηματικά
• Θα πρέπει να γίνεται συστηματικός έλεγχος του πυθμένα.
• Οι επενδυτές θα πρέπει να καταγράφουν τα σχετικά αποτελέσματα των μετρήσεων και αναλύσεων και να τα κοινοποιούν στην αρμόδια υπηρεσία

Β) Όσον αφορά τις χερσαίες εγκαταστάσεις:

• Η κατασκευή του συσκευαστηρίου (όπου απαιτείται), η διαδικασία συσκευασίας των αλιευτικών προϊόντων, η διάθεση του τελικού προϊόντος θα πρέπει να γίνεται με τις υποδείξεις ειδικού επιστήμονα και σύμφωνα με τους υγειονομικούς κανόνες και τους όρους υγειονομικού ελέγχου.
• Ο χώρος συσκευασίας των ψαριών θα πρέπει να έχει επαρκείς διαστάσεις, ώστε να εκτελούνται με ευχέρεια οι εργασίες, υπό κατάλληλες συνθήκες υγιεινής και να αποφεύγεται κάθε κίνδυνος μόλυνσης του προϊόντος. Επίσης ο χώρος πρέπει να είναι κλιματιζόμενος και η θερμοκρασία να κυμαίνεται από 12-15 oC, ώστε να μην υπάρχει περίπτωση αλλοίωσης κατά τη διάρκεια της συσκευασίας.
• Τα δάπεδα πρέπει να είναι κατασκευασμένα από στεγανό αντιολισθηρό υλικό που θα καθαρίζεται και θα απολυμαίνεται εύκολα, με κλίση 0,5-1%. Στο σημείο που θα καταλήγουν τα νερά θα πρέπει να υπάρχει ανοξείδωτο φρεάτιο για την απορροή τους. Στην είσοδο του φρεατίου θα υπάρχει λεπιοσυλλέκτης και λιποσυλλέκτης, ενώ το σύστημα αποχέτευσης θα είναι αυτόνομο, ώστε να μην υπάρχει περίπτωση επικοινωνίας του χώρου συσκευασίας με κάποια εστία μόλυνσης.
• Η μηχανή παραγωγής και αποθήκευσης πάγου και οι ψυκτικοί θάλαμοι θα πρέπει να είναι ανοξείδωτοι, ώστε να μπορούν να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται εύκολα.
• Ο προστιθέμενος πάγος θα είναι καθαρός και θα τοποθετείται είτε σε ειδικές πλαστικές σακκούλες που θα στεγανοποιούνται με θερμοκόληση, είτε θα τοποθετείται πάνω στα ψάρια με την παρεμβολή πλαστικού φύλλου.
• Τα προσυσκευασία προϊόντα μετά την αλίευσή τους θα τοποθετούνται σε καθαρά δοχεία στα οποία η θανάτωση των ψαριών θα γίνεται με θερμικό σοκ. Τα δοχεία αυτά θα καθαρίζονται και θα απολυμαίνονται μετά από κάθε χρήση.
• Τα προϊόντα θα υπόκεινται σε τακτικούς μικροβιολογικούς ελέγχους και τα αποτελέσματα θα τηρούνται σε αρχείο.
• Οι μονάδες θα διαθέτουν πλήρες εργαστήριο, εξοπλισμένο με όλα τα απαραίτητα όργανα και μηχανήματα.
• Το σύνολο των εγκαταστάσεων θα πρέπει να είναι καλαίσθητο και δεν θα μεταβάλλει τη φυσιογνωμία της περιοχής.
• Μετά το πέρας της κατασκευής ο περιβάλλον χώρος θα πρέπει να καθαριστεί επιμελώς και να απομακρυνθούν όλα τα προϊόντα εκσκαφών σε κατάλληλο χώρο και σε συνεργασία με την αρμόδια υπηρεσία περιβάλλοντος.
• Στον περιβάλλοντα ακάλυπτο χώρο θα διατηρηθεί και θα ενισχυθεί η υφιστάμενη βλάστηση, με περιμετρική φύτευση δένδρων και θάμνων.
• Τα στερεά απορρίμματα από τα υλικά αποσυσκευασίας των ιχθυοτροφών, τα υπολείμματα από το συσκευαστήριο, τα απορρίμματα του προσωπικού κλπ. θα πρέπει να εναποτίθενται σε κάδους περισυλλογής απορριμμάτων, όπου θα περισυλλέγονται από τις υπηρεσίες καθαριότητας. Η επεξεργασία και η διάθεση των υγρών αποβλήτων θα γίνει σύμφωνα με εγκεκριμένη από τη Δ/νση Υγιεινής μελέτη. Η νομοθεσία συγκεκριμένα απαιτεί μηχανικό φιλτράρισμα και καθίζηση για μονάδες παραγωγικότητας μέχρι 150 τόνους ετησίως, και επιπλέον βιολογική επεξεργασία και εξυγίανση για μεγαλύτερες μονάδες. Πάντως τα λύματα από τους χώρους υγιεινής του κτιρίου, και τα απόβλητα του συσκευαστηρίου θα οδηγούνται σε ειδικές ξεχωριστές δεξαμενές.

Η περιοχή που μπορεί να καλύπτει η κάθε μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας στο θαλάσσιο χώρο πρέπει:

• Να είναι τέτοια ώστε να επαρκεί για τους υφιστάμενους κλωβούς με τα αγκυροβόλιά τους, καθώς και την αναγκαία περιοδική μετακίνηση των κλωβών.
• Να μην ξεπερνάει τη δυνατότητα αυτοκαθαρισμού της περιοχής βάση του βάθους αυτής του είδους του βυθού και των ρευμάτων.
  • Σε πολλές περιπτώσεις δεν επαρκούν τα στοιχεία (ειδικά εκείνα σχετικά με τα ρεύματα σε ετήσια βάση και γενικότερα την οξυγόνωση του νερού) για την εύρεση της μέγιστης ικανότητας αυτοκαθαρισμού του νερού.

2. ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΔΙΑΖΟΜΕΝΗΣ ΠΟΑΥ

Η χωροθέτηση υδατοκαλλιεργειών στην Αττική παρουσιάζει μια ιδιομορφία σε σχέση με άλλες Περιφέρειες ή περιοχές της χώρας. Η ιδιομορφία αυτή οφείλεται στον πολύπλοκο χωροταξικό και περιβαλλοντικό υπόβαθρο άλλα και στο γεγονός ότι εκεί βρίσκεται το πρώτο και κύριο από τα δύο μητροπολιτικά κέντρα της χώρας. Η ελκυστικότητα του μητροπολιτικού κέντρου για συγκεντρώσεις παραγωγικών δραστηριοτήτων βρίσκεται σε αντίθεση με τα χαρακτηριστικά μιας δραστηριότητας του πρωτογενούς τομέα που αποτελούν οι υδατοκαλλιέργειες χαρακτηριστικά που συνήθως συναντώνται σε απομακρυσμένες περιοχές με σχετικά φυσικό περιβάλλον. 

Από την άλλη πλευρά οι απαιτήσεις μιας ευαίσθητης παραγωγικής εγκατάστασης όπως η εντατικές ιχθυοκαλλιέργειες στον θαλάσσιο χώρο αναζητεί εκείνες τις θαλάσσιες εκτάσεις που μπορούν να παράγουν ποιότητα προϊόντος και ικανοποιητικά μεγέθη. Η ποιότητα του προϊόντος εξαρτάται από την αρτιότητα του φυσικού περιβάλλοντος ενώ η ποσότητα εξαρτάται από την έκταση των εγκαταστάσεων που μπορούν να αποδοθούν στην χρήση αυτή.

Οι παραπάνω διαπιστώσεις εξειδικευμένες για την Αττική δείχνουν ότι σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές είναι συμβατή η εγκατάσταση σημαντικών μεγεθών υδατοκαλλιεργειών μια και η Αττική είναι το σημαντικότερο και πλέον αστικοποιημένο κέντρο της χώρας. Από την άλλη πλευρά βέβαια η Αττική διαθέτει τις υποδομές για την διοχέτευση των προϊόντων ή την μεταφορά σε άλλες χώρες καθώς και τις υποδομές επιχειρηματικής και τεχνολογικής υποστήριξης της ΠΟΑΥ. 

Ταυτόχρονα όμως η Περιφέρεια αυτή διαθέτει μια πλούσια εκτεταμένη περιοχή παράκτιου χώρου στον οποίο είναι δυνατόν να χωροθετηθούν μονάδες υδατοκαλλιεργειών γεγονός που ενισχύεται περισσότερο και με την περιβαλλοντική αναβάθμιση του Σαρωνικού.

Η ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Η Τροιζηνία αποτελούσε επαρχία της Αττικής, εδαφικά ανήκει στην Πελοπόννησο και συνορεύει με τον Ν. Αργολίδας. Αποτελείται από το Δήμο Πόρου και το Δήμο Τροιζήνας. Επισημαίνεται ότι στο Δήμο Πόρου ανήκει και παραλιακή έκταση στην απέναντι πλευρά των ηπειρωτικών ακτών (νότια προς Ερμιόνη και Πόρτο Χέλι). Η ενότητα αυτή αποτελείται από τον ηπειρωτικό χώρο της Τροιζήνας, την χερσόνησο των Μεθάνων που συνδέεται με ισθμό και με το χερσαίο τμήμα και το νησί του Πόρου. Τα τρία αυτά τμήματα περιβάλλονται από μια αρκετά πολύπλοκη ακτογραμμή. Οι γενικές χρήσεις της περιοχής αντικατοπτρίζουν την παραγωγική φυσιογνωμία της περιοχής. Στον πρωτογενή τομέα επικρατούν οι δενδρώδεις καλλιέργειες στο πεδινό και  λοφώδη εσωτερικό. Οι περιοχές τουρισμού και αναψυχής βρίσκονται στα παραδοσιακά τουριστικά κέντρα τον Πόρο, Μέθανα και τον Γαλατά. Οι περισσότερες ξενοδοχειακές μονάδες βρίσκονται εντός των ορίων των δύο οικισμών αλλά παρατηρείται τάση διάχυσης από το Γαλατά κατά μήκος της νοτιοδυτικής ακτής προς την Αργολίδα.

Η ύπαρξη μεγάλου αριθμού αρχαιολογικών χώρων και τοπίων ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους περιορίζει αρκετά τις δυνατότητες χρήσης του παράκτιου χώρου.

Η τρέχουσα πρόταση για την υπό θέσπιση ΖΟΕ (ΟΡΣΑ) εκτός από τους οριοθετημένους οικισμούς και του ΓΠΣ καθορίζει ζώνες προστασίας του τοπίου και των ορεινών δασικών περιοχών που δεν αποκλείουν την εγκατάσταση υδατοκαλλιεργειών στο θαλάσσιο χώρο.

Επίσης προτείνονται «ζώνες ήπιας ανάπτυξης» στις περιοχές που δέχονται πιέσεις. Οι ζώνες αυτές βρίσκονται κυρίως σε παραλιακές περιοχές και προτείνονται για την κάλυψη αναγκών τουρισμού αναψυχής και παραθεριστικής κατοικίας. Οι ζώνες αυτές προτείνεται να οικιστούν με οργανωμένο τρόπο (ΠΕΡΠΟ, ιδιωτικές Πολεοδομήσεις, Συνεταιρισμοί) γεγονός που υποδεικνύει τις τάσεις για την περιοχή αυτή.

2.1. ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΣΗΣ – ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Η σχεδιαζόμενη ΠΟΑΥ βρίσκεται κεντροβαρικά στο Νησιωτικό Τμήμα της Αττικής και μπορεί να εξυπηρετεί μεταφερόμενες μονάδες από θέσεις που έχουν κριθεί κατάλληλες τόσο από τα υπόλοιπα νησιά της Αττικής όσο και τις ακτές της Πελοποννήσου.

Η χωροθέτηση στην ευρύτερη περιοχή της Νησιωτικής Αττικής παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με απομακρυσμένα νησιά όπως τα Κύθηρα ή μικρά σε μέγεθος νησιά όπως οι νησίδες Τρίκερι και Δοκό αλλά και το Αγκίστρι. Η κατεύθυνση αυτή ενισχύεται και από τον ίδιο το χαρακτήρα της χερσαίας ζώνης (ΚΧΕ) που λαμβάνει πλέον μέγεθος και χαρακτηριστικά βιομηχανικής εγκατάστασης.

Συμβάλλει στην κατεύθυνση αυτή η γεωμορφολογία της Τροιζηνίας που διαθέτει σημαντικό τμήμα χερσαίας ενδοχώρας αντίθετα με τον Πόρο και τα Μέθανα που παρουσιάζουν νησιωτικά χαρακτηριστικά και αρκετά εύθραυστο φυσικό περιβάλλον.

Η σχέση της Τροιζηνίας με τον ευρύτερο χώρο της Αττικής αλλά και της Πελοποννήσου χαρακτηρίζεται από μια διοικητική και λειτουργική εξάρτηση με το μητροπολιτικό κέντρο και τον Πειραιά ενώ παράλληλα γεωγραφικά συνδέεται ή αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Πελοποννήσου.

Η ισχυρή αλληλεξάρτηση με το κέντρο έχει παραδοσιακά ενισχύσει τις θαλάσσιες μεταφορές ενώ αντίθετα ή «συνοριακός» χαρακτήρας με την Αργολίδα και η σχετικά χαμηλή πυκνότητα του οικιστικού δικτύου της ανατολικής Αργολίδας έχει συμβάλλει ώστε να διατηρείται ένα αδύνατο οδικό δίκτυο.

Συμπερασματικά η προβλεπόμενη ΠΟΑΥ θα πρέπει να βασίζεται για την πρόσβαση της στις υποδομές του κέντρου στις θαλάσσιες μεταφορές. 

Οι προβλέψεις για την περιοχή αφαιρούν από το απόθεμα των παραλίων της Τροιζηνίας μεγάλα τμήματα για τη δυνατότητα εγκατάστασης των θαλάσσιων χώρων της ΠΟΑΥ.

Έτσι οι περιοχές που μπορούν να δεχτούν ΠΟΑΥ προσδιορίζονται λίγο πολύ στις ευρύτερες ζώνες μέσα στις οποίες βρίσκονται ορισμένες μονάδες που λειτουργούν. Αυτές είναι:

• Το βορειοδυτικό άκρο χερσονήσου Μεθάνων
• Το νότιο άκρο χερσονήσου Μεθάνων εκατέρωθεν του Ισθμού
• Η βόρεια και βορειοδυτική πλευρά της νήσου Πόρου.

(βλέπε Χάρτη Γ.1)

2.2. ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΟΥΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

2.2.1. Φυσικό Περιβάλλον

Σχεδόν στο σύνολό της η περιοχή ΥΔΚ 10 ανήκει στο ΤΙΦΚ (ΑΤ 1011106 – Χερσόνησος Μεθάνων). Πρόκειται για εντυπωσιακό ηφαιστειακό τοπίο στις δυτικές πλαγιές του βουνού Χελώνι. Υπάρχουν γραφικές αναβαθμίδες με παραδοσιακές καλλιέργειες κοντά στο χωριό Καημένη Χώρα, ενώ οι ιαματικές πηγές της περιοχής των Μεθάνων είναι στο επίκεντρο της οικονομικής δραστηριότητας.

Όσον αφορά την ποιότητα των υδάτων, δεν υπάρχει ένδειξη μικροβιακής, οργανικής, ή άλλου τύπου ρύπανσης. Υπάρχει βέβαια η περίπτωση ρύπανσης με πετρελαιοειδή σε περίπτωση ναυαγίου στα ανοιχτά του Σαρωνικού κόλπου, λόγω των ρευμάτων. Τα βάθη και τα ρεύματα δημιουργούν καλές συνθήκες για την ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών, όμως η κακή οξυγόνωση εποχιακά μπορεί να προκαλέσει κάποιο επεισόδιο ρύπανσης ή θνησιμότητα των ψαριών.

Όσον αφορά τις επιπτώσεις στο χερσαίο περιβάλλον, στην ΥΔΚ 10 θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή λόγω της γεωλογικής ιδιομορφίας (ηφαιστειακοί βράχοι).

2.2.2. Ανθρωπογενές Περιβάλλον

Οι γενικές τάσεις ανάπτυξης της περιοχής όπως εμφανίζονται από τα στοιχεία και τους αναπτυξιακούς δείκτες (βλ. Κεφ 1.6) καθορίζουν σε γενικές γραμμές και την προβλεπόμενη ανάπτυξη των δραστηριοτήτων στο χώρο. Τα παραδοσιακά τουριστικά και παραθεριστικά κέντρα Πόρος – Μέθανα συνεχίζουν να λειτουργούν σχετικά συγκεντρωμένα στους αντίστοιχους οικισμούς ενώ παράλληλα δημιουργούνται και συγκεντρώσεις περί αυτά νέων παραθεριστικών περιοχών οι οποίες και δεν έχουν θεσμοθετηθεί. Στην υπόλοιπη κυρίως παράκτια ζώνη παρατηρείται το γνωστό φαινόμενο άτυπων οδών (κοινοτικοί, χωματόδρομοι) με αντίστοιχη διασπορά παραθεριστικών – δευτερευόντων κατοικιών.

Η ανάπτυξη αυτή σε γενικότερη κλίμακα τείνει να εξαπλώνεται στο ανατολικό χερσαίο τμήμα της Τροιζηνίας προς την Ερμιονίδα χωρίς όμως να συνδέεται με τις αντίστοιχες συγκεντρώσεις της Ερμιονίδας (Πόρτο – Χέλι, Ερμιόνη).

Αντίθετα η δυτική περιοχή της Τροιζηνίας διατηρεί ισχυρό αγροτικό προσανατολισμό στο χερσαίο χώρο με σημαντικές περιοχές γεωργικής γης α΄ προτεραιότητας στα πεδινά.

Προς τα δυτικά και τα ορεινά (Σκαπέτι, Καρατζά) οι οικισμοί και τα αντίστοιχα Δημοτικά Διαμερίσματα παρουσιάζουν στοιχεία στασιμότητας και έλλειψης δυναμισμού του πρωτογενή τομέα που τυπικά εντάσσεται η περιοχή.  

2.3. ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΠΟΑΥ ΜΕ ΑΥΤΕΣ

Θαλάσσιες περιοχές

Οι νέες και υφιστάμενες θαλάσσιες περιοχές έχουν επιλεγεί έτσι ώστε να μην συγκρούονται με θεσμοθετημένες χρήσεις κυρίως οικιστικές.

Η έλλειψη ρυθμίσεων ΖΟΕ γενικά στον εκτός σχεδίου χώρο δεν επιτρέπει την ασφαλή πρόβλεψη για πιθανές εξαπλώσεις σε χώρους που θα καθοριστούν ως τμήματα της ΠΟΑΥ. Κατά την επιλογή των περιοχών ελήφθησαν υπ΄ όψιν οι τάσεις όπως αυτές διαφαίνονται από την διασπορά κατοικιών παραθεριστικών κυρίως – αλλά και την άτυπη εξάπλωση των χωματόδρομων (αγροτικοί δρόμοι) με εντόπιση των ορθοφωτοχάρτων.

Παρά ταύτα ο μόνος τρόπος διασφάλισης από μελλοντικές συγκρούσεις είναι η κατοχύρωση της έκτασης του θαλάσσιου χώρου ως τμήμα της ΠΟΑΥ με αποκλειστική χρήση καθώς και την κατοχύρωση της χερσαίας έκτασης που γειτνιάζει με την ΠΟΑΥ με συμβατή χρήση μέσω καθορισμού χρήσεων γης (ΣΧΟΟΑΠ).   

Χερσαία Περιοχή

Η θέση Στενό στην χερσόνησο Μεθάνων αξιολογείται ευνοϊκή για την όλη λειτουργία της ΠΟΑΥ βρίσκεται σε κεντροβαρική θέση κοντά σε χώρους εξαλίευσης και, στην παραλιακή ζώνη πέραν των 100 Μ από την ακτογραμμή (κρίσιμη ζώνη του παράκτιου χώρου). Η περιοχή είναι χέρσα η δε γύρω περιοχές κατά το πλείστον δασικές ή καλυπτόμενες από ελιές και άλλες δενδρώδεις καλλιέργειες.

Παρά τα πλεονεκτήματα αυτά η θέση βρίσκεται μέσα στον ευρύτερο προστατευμένο αρχαιολογικό χώρο της Χερσονήσου Μεθάνων – όχι απόλυτου προστασίας στο σύνολο του και γειτνιάζει με επιμέρους οριοθετημένους αρχαιολογικούς χώρους. Για τους λόγους αυτούς είναι πιθανό να μη τύχει της καταρχήν έγκρισης από το ΥΠΠΟ.

Οι εναλλακτικές θέσεις που έχουν εντοπιστεί βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή των οικισμών Σκαπέτι, Άνω Φαναριού σε περιοχή γεωργικής γης χαμηλής παραγωγικότητας ώστε να είναι κατάλληλος υποδοχέας για το χερσαίο συγκρότημα της ΠΟΑΥ. Πρόκειται για ευρύτερες ζώνες μέσα στις οποίες θα αναζητηθεί η κατάλληλη έκταση (βλέπε Χάρτη Γ.1)

2.4. ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΑΥ ΜΕ ΤΟ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΡΟΣ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

 Η προτεινόμενη ΠΟΑΥ Μεθάνων  – Πόρου – Τροιζηνίας δημιουργείται σε μια περιοχή η οποία σχετικά με τις άλλες περιοχές της Αττικής παρουσιάζει ισχυρό αγροτικό προσανατολισμό, χαμηλή πυκνότητα και πληθυσμιακή στασιμότητα. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η ισχυρή διαφοροποίηση της αναπτυξιακής φυσιογνωμίας και των αντίστοιχων δεικτών οπού η δυτική πλευρά (Μέθανα, Δυτική Τροιζηνία) υστερεί σε δυναμισμό. Η εγκατάσταση ΠΟΑΥ με κύρια στοιχεία χωροθέτησης στα δυτικά εναρμονίζεται με τις ανάγκες του πληθυσμού για μια αναπτυξιακή διέξοδο. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και η ύπαρξη λειτουργουσών υδατοκαλλιεργειών που έχουν εισαχθεί στην περιοχή.

Σημαντικός προβληματισμός όμως αφορά τις δυνατότητες του τοπικού ανθρώπινου δυναμικού να υποστηρίξει την λειτουργία της ΠΟΑΥ τόσο ως προς τον αριθμό εργαζομένων αλλά και το απαιτούμενο επίπεδο κατάρτισης τουλάχιστον για ορισμένες βαθμίδες του απαιτούμενου προσωπικού.  

2.5. ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΑΥ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Το θεσμικό καθεστώς ρυθμίσεων στην περιοχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο αριθμό περιοχών με ρυθμίσεις του ΥΠΠΟ, ζώνες προστασίας περιβάλλοντος και δασικές εκτάσεις.

Στον υπόλοιπο χώρο ισχύουν οι όροι και περιορισμοί της «εκτός σχεδίου» δομήσεως όπως αυτή διέπεται από το Π.Δ. της 24.5.1985 (ΦΕΚ 270/Δ/31.5.85) και το Π.Δ. της 6.10.1978 (ΦΕΚ 538/Δ/78). Η σχεδιαζόμενη προς θεσμοθέτηση ΖΟΕ Τροιζηνίας πρόκειται να προβεί σε ρυθμίσεις που θα περιορίσουν περισσότερο τις δυνατότητες χωροθέτησης πράγμα που επιβάλλει την πρόβλεψη της ΠΟΑΥ στο τελικό σχέδιο του Π.Δ. Τούτο είναι απαραίτητο όχι τόσο για τους θαλάσσιους χώρους οι ζώνες των οποίων έχουν γενικά καθοριστεί όσο για την χωροθέτηση του ΚΧΕ.

Πολλοί από τους θαλάσσιους χώρους γειτνιάζουν με περιοχές περιορισμών του ΥΠΠΟ όπως ορίζονται παρακάτω:

• «Κήρυξη ως αρχαιολογικού χώρου ολόκληρης της χερσονήσου Μεθάνων Τροιζηνίας, συμπεριλαμβανομένου και του Ισθμού «Στενό» (ΦΕΚ 425 /Β/98).
• «Χαρακτηρισμός ως αρχαιολογικού χώρου της ευρύτερης περιοχής σε ακτίνα περίπου 700 μ. γύρω από το Λόφο «Ογά» της Κοινότητας Κυψέλης Μεθάνων» (ΦΕΚ 646/Β/94).
• «Χαρακτηρισμός ως αρχαιολογικού χώρου της περιοχής «Θρονί» Μεθάνων» (ΦΕΚ 642/Β/94).
• «Κήρυξη ως αρχαιολογικού χώρου της περιοχής Αγ. Κωνσταντίνου Μεθάνων» (ΦΕΚ 292/Β/93).
  • «Περί κηρύξεως ως αρχαιολογικού χώρου της περιοχής Παλαιοκάστρου του Μεγαλοχωρίου Μεθάνων» (ΦΕΚ 276/β/79).

Η επιλογή της χερσαίας έκτασης στην θέση «Στενό», αν και συγκεντρώνει αρκετά πλεονεκτήματα ως προς την θέση (οδική πρόσβαση, κεντροβαρική θέση και γειτνίαση με θαλάσσιους χώρους, χερσονήσου Μεθάνων) είναι δυνατόν να μην εγκριθεί λόγω περιορισμών κυρίως από το ΥΠΠΟ.

Στο σύνολό της η χερσαία περιοχή ανήκει στο ΤΙΦΚ (ΑΤ 1011106 – Χερσόνησος Μεθάνων). Πρόκειται για εντυπωσιακό ηφαιστειακό τοπίο στις δυτικές πλαγιές του βουνού Χελώνι. Υπάρχουν γραφικές αναβαθμίδες με παραδοσιακές καλλιέργειες κοντά στο χωριό Καημένη Χώρα, ενώ οι ιαματικές πηγές της περιοχής των Μεθάνων είναι στο επίκεντρο της οικονομικής δραστηριότητας.

Ωστόσο δεν υπάρχουν ιδιαίτεροι κίνδυνοι αλλοίωσης της φυσιογνωμίας της περιοχής από την χωροθέτηση της ΠΟΑΥ στα νοτιοδυτικά της νήσου. Οι επιπτώσεις στην αισθητική του τοπίου που σχετίζονται με τη σχετική αλλοίωση της εικόνας του τοπίου, λόγω των μεταβολών επί του φυσικού ανάγλυφου και του βλαστητικού ενδύματος, που προκαλούν τα έργα υποδομής (οδός προσπέλασης, κτιριακές εγκαταστάσεις κ.λπ.), θα είναι περιορισμένες. Οι επιπτώσεις από την οδό πρόσβασης οι οποίες, όπως έχει αναφερθεί, είναι ανάλογες με το μέγεθος και τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά της και άμεσα συναρτημένες από τη μορφή του φυσικού ανάγλυφου, θα είναι ήπιες, λόγω της ύπαρξης οδικού δικτύου. Το δίκτυο αυτό στην περιοχή που προτείνεται να χωροθετηθεί η ΠΟΑΥ κρίνεται καταρχήν επαρκές για την κάλυψη των αναγκών λειτουργίας των εγκαταστάσεων. Όσον αφορά τις χερσαίες εγκαταστάσεις, το μέγεθος, τα υλικά κατασκευής, η όψη και η χρωματική επιλογή θα αποτελέσουν τους κρίσιμους παράγοντες για την αρμονική ή μη ένταξή τους στο μικροτοπίο της ΠΟΑΥ.

Λιγότερα προβλήματα εγκρίσεων και καταλληλότητας προβλέπονται για τις θαλάσσιες περιοχές οπού μπορούν να θεσπιστούν ειδικά μέτρα όπως η λειτουργία καθ΄ ολοκληρία πλωτών εγκαταστάσεων χωρίς κατάληψη χερσαίας έκτασης.

Για την χωροθέτηση του ΚΧΕ δεν υπάρχουν ιδιαίτερες δυσχέρειες με τις ισχύουσες διατάξεις οι δε περιοχή που έχει οριστεί εναλλακτικά στο Σκαπέτι ή το Άνω Φανάρι μπορεί να δεχτεί εγκαταστάσεις «χαμηλής ή μέσης όχλησης».

2.6. ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ – ΑΝΕΜΟΙ, ΚΥΜΑΤΙΣΜΟΙ, ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ…

2.7. ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ

Τα δίκτυα υποδομών εσωτερικά στην περιοχή επαρκούν για τις λειτουργικές ανάγκες της ΠΟΑΥ, τις συνδέσεις και επικοινωνίες μεταξύ ΚΧΕ και χώρων παραγωγής τόσο με το τοπικό οδικό δίκτυο όσο και μέσω τοπικών θαλάσσιων διαδρόμων Λιμάνι Μεθάνων, Λιμάνι Πόρου, διαπόρθμευση Γαλατά εναλλακτικά (βλ. χάρτη Γ.1).

Το δίκτυο ενέργειας και επικοινωνιών επαρκεί για τις ανάγκες της ΠΟΑΥ. Στις απαιτούμενες ρυθμίσεις που απαιτούνται πρέπει να λυθούν προβλήματα που έχουν σχέση με την μη ύπαρξη λειτουργούντος ΧΥΤΑ. Υπάρχει ένας σχεδιασμός συστήματος στην περιοχή (σταθμοί μεταφόρτωσης, κεντρικός ΧΥΤΑ) που όμως εκκρεμεί ως προς την έγκριση και υλοποίησή του.

Η διάθεση των απορριμμάτων κυρίως από την επεξεργασία αποτελεί υποχρέωση του φορέα της ΠΟΑΥ όμως θα πρέπει να προσφέρεται και χώρος σε λογική απόσταση δηλαδή στην άμεση περιοχή μια και είναι αμφίβολο ότι θα ήταν αποδεκτή η διάθεση στην Αργολίδα.

Η μεταφορική υποδομή σύνδεσης του χώρου με τα κέντρα διάθεσης του εμπορεύματος στον Πειραιά θα γίνεται δια θαλάσσης χωρίς να αποκλείεται και η εναλλακτική σύνδεση με το μάλλον υποβαθμισμένο οδικό δίκτυο της Αργολίδας.

Ως προς την μετακίνηση προσώπων προς και από το Λεκανοπέδιο η περιοχή διαθέτει αρκετά πλεονεκτήματα μέσω του δικτύου των υδροπτέρυγων.   

3. ΤΟ «ΓΗΠΕΔΟ» ΚΑΙ Η ΑΜΕΣΑ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ

3.1. ΘΕΣΗ – ΕΚΤΑΣΗ ΓΗΠΕΔΩΝ

Μέθανα (ΥΔΚ – 10, ΥΔΚ – 11)

Ο προσδιορισμός των κατάλληλων θαλάσσιων περιοχών βασίστηκε σε λεπτομερή εξέταση του υπόβαθρου (χάρτες, ορθοφωτοχάρτες, ναυτικοί χάρτες), κλιματολογικά, ωκεανογραφικά στοιχεία (ζώνες βυθομέτρου μέχρι 75 μ) καθώς και η μορφολογία της ακτογραμμής ώστε να εξασφαλίζεται προστασία από τους επικρατούντες ανέμους.

Στη χερσόνησο Μεθανών προσδιορίζονται δύο αναπτύγματα κατάλληλων ακτών από τον ισθμό δυτικά μέχρι το ακρωτήρι Κρασοπαναγιάς και ανατολικά από το στενό μέχρι τον λιμένα Μεθάνων.

Αποκλείστηκαν οι περιοχές:

• Ευρύτερη περιοχή λιμένα Μεθάνων
• Περιοχές μη θεσμοθετημένης β΄ κατοικίας (Μούχα, Βαθύ, Παραλία Παλαιοκάστρου).
• Ευρύτερη περιοχή λιμένα Μεθάνων για λόγους ναυτιπλοϊας.
  • Απόληξης ΒΙΟΚΑ Μεθάνων και Πόρου

Πόρος (ΥΔΚ – 12)

Το ανάπτυγμα ακτών που έχει κριθεί κατάλληλο εκτείνεται από το Στενό Πόρου κατά μήκος των ΒΔ ακτών του νησιού περιλαμβάνοντας και ολόκληρη την χερσόνησο Βουνοκορφές στο βορειότερο άκρο του νησιού.

Αποκλείστηκαν οι περιοχές:

• Στο εσωτερικό του λιμένα Πώγωνας λόγω κυρίως ναυτιπλοϊας προβλέπονται όμως δύο χώροι στην είσοδο (Στενό Πόρου) οι οποίοι προστατεύονται ιδανικά από ανέμους και κυματισμούς.
• Μεγάλο τμήμα του αναπτύγματος που εκτίθεται προς βορρά (από Ακρωτήρι Ακρίτσα έως Όρμο Βαριαρνία. 
  • Άμεση περιοχή όδευσης υποθαλάσσιου αγωγού Μεθάνων – Πόρου και απόληξης ΒΙ.Ο.ΚΑ. Πόρου και ΒΙ,Ο,ΚΑ Μεθάνων.

Οι οριοθετημένες θαλάσσιες εκτάσεις της ΠΟΑΥ παρουσιάζονται στους παρακάτω πίνακες (βλ. και χάρτη Γ.1) οπού εμφανίζονται οι εκτάσεις των επιλεγμένων περιοχών στη ευρύτερη περιοχή του Πόρου και των Μεθάνων, οι μέγιστες αξιοποιήσιμες εκτάσεις και η μέγιστη προβλεπόμενη παραγωγή που μπορεί να στηριχθεί από τις περιοχές.

Θαλάσσιες εκτάσεις Χερσονήσου Μεθάνων

Υπόμνημα:      Τ: τσιπούρα       Λ: λαβράκι      Ν: νέα είδη

Για τον υπολογισμό της προτεινόμενης δυνατής παραγωγικότητας της περιοχής λήφθηκαν υπόψη τα ακόλουθα.

1. Η περιοχή που μπορεί να καλύπτει η κάθε μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας σε έναν θαλάσσιο χώρο πρέπει:

Να είναι τέτοια ώστε να επαρκεί για τους υφιστάμενους κλωβούς με τα αγκυροβόλιά τους, καθώς και την αναγκαία περιοδική μετακίνηση των κλωβών.

Να μην ξεπερνάει τη δυνατότητα αυτοκαθαρισμού της περιοχής βάση του βάθους αυτής του είδους του βυθού και των ρευμάτων.

Σε πολλές περιπτώσεις δεν επαρκούν τα στοιχεία (ειδικά εκείνα σχετικά με τα ρεύματα σε ετήσια βάση και γενικότερα την οξυγόνωση του νερού) για την εύρεση της μέγιστης ικανότητας αυτοκαθαρισμού του νερού.

Βάση αυτών θεωρείται ασφαλής ο υπολογισμός μιας συνολικής κάλυψης από χώρο αξιοποιήσιμο από μονάδες που δεν θα υπερβαίνει το 20% του συνολικού θαλασσίου χώρου.

Η ελάχιστη απόσταση μεταξύ των μονάδων είναι 500 μέτρα.

2. Η παραγωγή μιας μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας μπορεί να υπολογιστεί ως εξής:

Για κάθε 10 στρέμματα έχουμε μία παραγωγή 150 τόνων ετησίως.

Για κάθε επιπλέον 5 στρέμματα η παραγωγή αυξάνει κατά 40 επιπλέον τόνους

Οι επιλεγμένες τελικές προτεινόμενες ποσότητες παραγωγής έγιναν βάση σχεδιασμού ως εξής:

Γενικά για τον καθορισμό μεγεθών

Ο καταμερισμός των επιμέρους παραγωγικοτήτων των περιοχών έγινε με βάση ποσόστωση των συνολικών επιθυμητών ποσοτήτων. Η ποσόστωση αυτή έγινε με βάση την υπάρχουσα παραγωγικότητα των ευρύτερων περιοχών και αναλογικά με την επιθυμούμενη αύξηση. Η ποσόστωση στις επιμέρους υπο-περιοχές μέσα στην ευρύτερη περιοχή έγινε ανάλογα με την έκταση των επιμέρους περιοχών.

Δεν προτείνεται αύξηση των οστρακοκαλλιεργειών περαν των σημερινών επιπέδων παραγωγής, για τους λόγους που εξηγούνται στις ενότητες 1.2 και 4.1.

Προτείνεται αύξηση παραγωγής των νέων ειδών μέχρι να φτάσουν τα σημερινά επίπεδα των δύο παραδοσιακών ειδών. Η αύξηση αυτή έχει υπολογισθεί συνολικά ότι είναι της τάξεως του 240 %.

Θέση και έκταση της χερσαίας εγκατάστασης

Η απαιτούμενη έκταση του ΚΧΕ της ΠΟΑΥ συμπεριλαμβανομένης και της έκτασης για την πλήρη ανάπτυξη που έχει εκτιμηθεί στα 25-30 στρέμματα.

Έχουν προσδιοριστεί οι παρακάτω εναλλακτικές θέσεις:

Θέση Στενό: Βρίσκεται βορείως του Όρμου Θύνι στις δυτικές πρόποδες του όρους Ασπροβούνι πρόκειται για χέρσα έκταση.

Εναλλακτικές θέσεις αναζήτησης χώρου στο χερσαίο τμήμα της Τροιζηνίας είναι η περιοχή περί προς τον οικισμό Σκαπέτι ή το Άνω Φανάρι ή άλλη περιοχή που μπορεί να προταθεί από το δήμο Τροιζηνίας στην δυτική περιοχή (βλ. Χάρτη Γ.1).

Εναλλακτικές θέσεις θα πρέπει να θεωρηθούν και περιοχές οπού ήδη υπάρχουν εγκαταστάσεις κυρίως συσκευαστήρια εφ΄ όσον βρίσκονται σε περιοχές που μπορεί να επιτρέπεται η βιομηχανική εγκατάσταση του τύπου που περιγράφεται (ΚΧΕ).

Η επιλογή αυτή εξαρτάται από την επιχειρηματική ενσωμάτωση των υφιστάμενων μονάδων ιδιωτών στην ΠΟΑΥ και αποτελεί αντικείμενο μελέτης σκοπιμότητας – εφικτότητας της ΠΟΑΥ.

3.2. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ

Στους παρακάτω πίνακες συνοψίζονται όλα τα στοιχεία των κρίσιμων εκείνων παραμέτρων που αφορούν στα χαρακτηριστικά του θαλάσσιου χώρου.  Η περιγραφή τους συνοδεύεται και από μία αξιολόγησή τους. Το (+) δηλώνει ικανοποιητικά χαρακτηριστικά για τον παράγοντα, τα (++) πολύ ικανοποιητικά, ενώ το (-) σημαίνει αρνητικά χαρακτηριστικά αναφορικά με την επίδρασή του στις υδατοκαλλιέργειες.

ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΜΕΘΑΝΩΝ

ΠΟΡΟΣ

3.2.1. Κυκλοφορία των Υδάτων

Οι παλίρροιες στο Σαρωνικό είναι ασήμαντες και η κυκλοφορία στο ανώτερο υδάτινο στρώμα είναι αποτέλεσμα των ανέμων (wind-driven). Οι άνεμοι έχουν σαν αποτέλεσμα δύο τύπους κυκλοφορίας του νερού. Ο κυκλωνικός τύπος δημιουργείται είτε από ΒΑ-Α ανέμους είτε από ΝΑ-Ν ανέμους. Ο αντικυκλωνικός τύπος από ανέμους από ΝΔ μέχρι ΒΔ. Ο Βόρειος Κυκλωνικός τύπος (άνεμοι ΒΑ-Α) καλύπτει το 50% του έτους ενώ οι άλλοι δύο τύποι (Νότιος Κυκλωνικός και Αντικυκλωνικός) καταλαμβάνουν το 25% (Μπαρμπετσέας & Παπαγεωργίου, 1997).

Ειδικότερα στη Δυτική λεκάνη, όπου ανήκει  και η περιοχή Μεθάνων – Πόρου, με βόρειους και βορειοδυτικούς ανέμους παρατηρείται συχνά ένας κύριος αντικυκλώνας στο κεντρικό τμήμα της.

Αύξηση της θερμοκρασίας (των νερών) κατά την καλοκαιρινή περίοδο συνδέεται με εμφάνιση ανατολικού ρεύματος στο βάθος των 40 m κα δυτικού ρεύματος στα 57 m. (Δηλαδή έχουμε δύο ρεύματα, ένα επιφανειακό ανατολικό και ένα βαθύτερο δυτικό. Κατά τη φθινοπωρινή περίοδο έχουμε μία αναστροφή της σχέσης ρεύματος θερμοκρασίας. Η πτώση της θερμοκρασίας συνδέεται με την εμφάνιση δυτικού ρεύματος στα 40 m και ανατολικού στα 57 m.

Η αύξηση της ατμοσφαιρικής πίεσης την καλοκαιρινή περίοδο έχει σαν αποτέλεσμα την εισροή νερών στον Εσωτερικό κόλπο από τον Εξωτερικό – κεντρικό κόλπο. Η είσοδος των νερών αυτών γίνεται από το στενό Σαλαμίνας – Αίγινας και μάλιστα Βόρεια της Αίγινας.

Αντίθετα τη φθινοπωρινή περίοδο η μεταβολή (πτώση) της ατμοσφαιρικής πίεσης προκαλεί είσοδο νερών στον Εξωτερικό κόλπο και έξοδο από τον Εσωτερικό.

Ακόμα και τη χειμερινή περίοδο, όπου η υδάτινη στήλη είναι πλήρως ομοιογενής (δεν υπάρχει θερμοκλινές), αυξημένη πίεση συνδέεται με ανατολικό ρεύμα και μικρότερη πίεση με δυτικό ρεύμα. (Βλαχάκης & Λασκαράτος, 1987).

3.2.2. Οξυγόνωση των Υδάτων

Οι μέσες τιμές του διαλυμένου οξυγόνου στο νερό είναι ικανοποιητικές. Οι μέσες τιμές του διαλυμένου οξυγόνου στην περιοχή κυμαίνονται στο 6 – 8%. Έχουν ωστόσο αναφερθεί πολλές περιπτώσεις ανοξίας (χαμηλή ποσότητα διαλυμένου οξυγόνου) και περιστατικά με το διαλυτό οξυγόνο να πέφτουν και κάτω από 4%, σε ορισμένες περιοχές κατά διαστήματα στη διάρκεια της θερινής περιόδου. Αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη διότι οδηγεί σε άμεσες θνησιμότητες των ψαριών και έχουν αναφερθεί τέτοια περιστατικά από μονάδες του Δ. Σαρωνικού (προσωπικές πληροφορίες). Το γεγονός αυτό εφιστά την προσοχή για τον Δυτικό Σαρωνικό, σε συνδυασμό μάλιστα ότι κάτι τέτοιο έχει επισημανθεί και σε μελέτη (ΕΚΘΕ, 2001) για δειγματοληψία που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 1999 στο Δ. Σαρωνικό.

3.2.3. Πρωτογενής Παραγωγικότητα – Σύνθεση σε φυτοπλαγκτόν και Φυτοβένθος

Στον ακόλουθο πίνακα εμφανίζονται οι μέσες συγκεντρώσεις σε θρεπτικά άλατα για την περιοχή του Δ. Σαρωνικού, όπου ανήκει και η περιοχή μελέτης.

‘Όσον αφορά στην παραγωγικότητα σε φυτοπλαγκτόν η Λεκάνη του Δ. Σαρωνικού θεωρείται μεσο-ολιγοτροφική περιοχή. Η βιομάζα  της χλωροφύλλης α λαμβάνει τιμές 0.07 – 0.34 (μg / l). (ΕΚΘΕ, 2001).

Αναφορικά με τα είδη φυτοπλαγκτού που επικρατούν, ως επικρατούσα ομάδα έχουμε τα διάτομα με μέγιστες συγκεντρώσεις την εποχή τέλους χειμώνα – αρχών άνοιξης (Φεβρουάριος). Τα μέγιστα αυτά σηματοδοτούν τη φυσιολογική ανοιξιάτικη άνθιση του φυτοπλαγκτού. Η ύπαρξη κατά τη θερινή περίοδο μιας άλλης κατηγορίας, των δινομαστιγωτών, έχει αναφερθεί ως ένδειξη υγείους κατάστασης του οικοσυστήματος, και αυτό γιατί τα δινομαστιγωτά δεν είναι ευκαιριακά είδη αλλά απαιτούν ιδιαίτερες συνθήκες και θρεπτικά για να αναπτυχθούν. Ερυθρές παλίρροιες δεν παρατηρούνται.

Οι φυτοβενθικές βιοκοινωνίες είναι τυπικές – αναμενόμενες για το φυτοβένθος της υποπαράλιας ζώνης. Τόσο στον Η συνολική κάλυψη φυτοβένθους είναι 250-300%. Η φυτική βιοποικιλότητα είναι αρκετά μεγάλη, και ανάμεσα στα επικρατούντα είδη είναι και η Cystoseira crinitophyla και φύκη του γένους Ulva spp. Παρατηρούνται επίσης πολλά δάση Ποσειδωνίας.

3.2.4. Μικροβιολογική ποιότητα

Δεν υπάρχει ένδειξη οιουδήποτε μικροβιολογικού προβλήματος των Υδάτων μια και η περιοχή χαρακτηρίζεται από γενικότερη απουσία ρύπανσης. Τα κωλοβακτηριοειδή που κυρίως ενδιαφέρουν, απουσιάζουν εντελώς ή είναι σε πολύ μικρότερες των ορίων συγκεντρώσεις. Ως εκ τούτου η μικροβιολογική κατάσταση των νερών της περιοχής χαρακτηρίζεται ως πολύ καλή.

3.2.5. Βαρέα μέταλλα – Προσχώσεις

Η απουσία βιομηχανικής δραστηριότητας ή άλλης ανάλογης, όπως και η απουσία σημαντικών ποταμών ή χειμάρρων στην περιοχή, καθώς και η έλλειψη έντονης ναυσιπλοΐας εγγυώνται την απουσία βαρέων μετάλλων. Γενικότερα υπάρχει απουσία χημικής ρύπανσης. Η μη ύπαρξη ποταμών και χειμάρρων επίσης συνοδεύεται και από μη ύπαρξη προσχώσεων.

3.2.6. Συμπεράσματα

Η περιοχή γενικότερα χαρακτηρίζεται από καταλληλότητα παραμέτρων και μεγάλη δυνατότητα για εκτεταμένη χρήση για υδατοκαλλιέργειες, αφού στερείται ρύπανσης και έχει ήπιες καιρικές συνθήκες, και καλές φυσικοχημικές παραμέτρους του νερού.

Όσον αφορά την ποιότητα των υδάτων, δεν υπάρχει ένδειξη μικροβιακής, οργανικής, ή άλλου τύπου ρύπανσης. Το οικοσύστημα παρουσιάζει μια εικόνα απόλυτα υγιή όσον αφορά την αφθονία και τη σύνθεση των πληθυσμών. Η πρωτογενής παραγωγικότητα δεν είναι αυξημένη (ένδειξη ρύπανσης), αλλά απολύτως φυσιολογική.

Υπάρχει βέβαια μία περίπτωση ρύπανσης με πετρελαιοειδή σε περίπτωση ναυαγίου ή άλλη απελευθέρωση ρυπαντών στα ανοιχτά του Σαρωνικού κόλπου, λόγω των ρευμάτων. Μια τέτοια πιθανότητα πρέπει όμως να θεωρείται πάρα πολύ μικρή και δεν επηρεάζει την επιλογή της εν λόγω περιοχής.

Τα βάθη είναι γενικότερα ικανοποιητικά (χαρακτηρίζονται μάλλον μέτρια) και τα ρεύματα δημιουργούν καλές συνθήκες για την ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών. όμως η κακή οξυγόνωση εποχιακά μπορεί να προκαλέσει κάποιο επεισόδιο ρύπανσης ή θνησιμότητα των ψαριών.

Το τελευταίο γεγονός πρέπει να ληφθεί σημαντικά υπόψη στις ιχθυοκαλλιέργειες. Για να αποφευχθούν μαζικές θνησιμότητες σε περιστατικά ανοξίας (κατά τη θερινή περίοδο) πρέπει η ιχθυοφορτίσεις να είναι μέτριες ή χαμηλές, το διαλυμένο οξυγόνο να μετριέται σε καθημερινή βάση (ειδικότερα τη θερινή περίοδο) και σε περίπτωση που το οξυγόνο φτάνει σε επίπεδα <5% (το οποίο παρατηρείται μόνο ορισμένες ώρες και σε ορισμένες μέρες μέσα στο έτος) να διακόπτεται εντελώς κάθε διαδικασία ταΐσματος, μέχρις ότου τα επίπεδα του οξυγόνου να επανέλθουν στις φυσιολογικές τιμές.

3.3. ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΚΑΙ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΔΟΜΗΣΗΣ ΤΟΥ ΧΕΡΣΑΙΟΥ ΧΩΡΟΥ

3.3.1. Ιδιοκτησιακό Καθεστώς και προβλήματα συγκέντρωσης της απαραίτητης χερσαίας έκτασης

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς στην θέση Στενό δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί και ενδέχεται να είναι δημοτική ή δημόσια έκταση. Στις άλλες εναλλακτικές θέσεις οι ιδιοκτησίες έχουν την τυπική κατάτμηση αγροτικών εκτάσεων έτσι η εξεύρεση και συγκέντρωση της αναγκαίας έκτασης αποτελεί μια από τις σημαντικότερες πρώτες ενέργειες του φορέα της ΠΟΑΥ μετά την σύστασή του. Οι δυνατότητα απόκτησης αναγκαίας έκτασης εξαρτάται και από την φύση του φορέα την νομική του μορφή την δυνατότητα του δικαιώματος απαλλοτρίωσης ή απόκτησης γης κατά παραχώρηση από τοπικούς φορείς (ΟΤΑ) που μπορεί να συμμετέχουν στον φορέα εφ΄ όσον διαθέτει εκτάσεις προς παραχώρηση.

Η παραχώρηση των μικρών εκτάσεων του δημοσίου (αιγιαλός – παραλία) σε συνάρτηση με τις θαλάσσιες εκτάσεις προβλέπεται από την σχετική νομοθεσία Ν. 2971 (ΦΕΚ 285 της 19.12.2001, άρθρο 14, παρ. 3). Εκτός από τις περιοχές που αποκλείονται (αρχαιολογικοί χώροι, κ.λπ) όπως έχουν οριστεί στους χάρτες. 

3.3.2. Καθεστώς Δόμησης

Το καθεστώς δόμησης εκτός των περιοχών οπού επιβάλλονται περιορισμοί και εκτός των ΓΠΣ και οριοθετημένων οικισμών διέπεται από τις διατάξεις της «εκτός σχεδίου δόμησης». Τρεις οικισμοί, ο Πόρος, ο Γαλατάς και τα Μέθανα έχουν θεσμοθετημένο ΓΠΣ (ΦΕΚ 720/Δ/91). Ένα μεγάλο πλήθος των υπόλοιπων οικισμών έχει οριοθετηθεί και χαρακτηριστεί. Οι τρεις οικισμοί στις περιοχές των οποίων αναζητήθηκαν  εναλλακτικές λύσεις για την χερσαία εγκατάσταση είναι οι παρακάτω:

• Άνω Φανάρι οριοθετημένο με το από 24.4.85 Π.Δ (Δ 181), ΦΕΚ 81/Δ/16-2-90
• Σκαπέτι οριοθετημένος με το από 24.4.85 Π.Δ. (Δ 181), ΦΕΚ 193/Δ/12-4-89
  • Καρατζάς οριοθετημένος με το από 24.4.85 Π.Δ. (Δ 181), ΦΕΚ 193/Δ/12-4-89

Το Άνω Φανάρι χαρακτηρίζεται ως «ενδιαφέρον συνεκτικός» ενώ οι υπόλοιποι δύο ως «διάσπαρτοι, αδιάφοροι και φθίνοντες».

Η περιοχή στον Καρατζά αποκλείστηκε λόγω υψομέτρου, απόστασης και ορεινού οδικού δικτύου. Η περιοχή στο Άνω Φανάρι παρουσιάζει σε μικρότερο βαθμό τα ίδια μειονεκτήματα αλλά διατηρείται ως εναλλακτική λύση.

Στην άμεση περιοχή της θέσης «Στενό» δεν υπάρχει οικισμός.

Παράλληλα με την προς έγκριση ΖΟΕ στην περιοχή εκπονείται και μελέτη ΣΧΟΟΑΠ η οποία βρίσκεται σε αρχικά στάδια.

Στην περιοχή που θα επιβληθεί η ΖΟΕ ισχύει σήμερα το Π.Δ. της 24.5.1989 (ΦΕΚ 270/Δ/85) σε συνδυασμό με το Π.Δ. της 6.10.78 (ΦΕΚ 538/Δ/78). Οι γενικοί όροι δομήσεως που ισχύουν σήμερα εκτός των οικισμών και προκειμένου για βιομηχανικές εγκαταστάσεις έχουν ως εξής:

3.4. ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΜΕΣΟ ΚΑΙ ΑΠΩΤΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ – ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΠΟΑΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ

Η απαραίτητη για την πλήρη ανάπτυξη έκταση αποκτάται από τον φορέα ευθύς εξ΄ αρχής ανεξάρτητα από τον σταδιασμό του έργου ώστε να εξασφαλίζεται η δυνατότητα όλων των μελλοντικών επεκτάσεων. Η ανάπτυξη της περιοχής ενδείκνυται να γίνει με πολεοδομική μελέτη σύμφωνα και με τις σχετικές προβλέψεις του άρθρου 10 του Ν. 2742/99 «Χωροταξικός Σχεδιασμός και αειφόρος ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» -Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων (ΠΟΑΠΔ). Ο ανώτατος συντελεστής δόμησης (Σ.Δ) ορίζεται από το ίδιο άρθρο στο 1.6.

Όμως επειδή τα περισσότερα κτίρια εκτός από την Διοίκηση (γραφειακοί χώροι) είναι ισόγεια για λειτουργικούς λόγους η συνολική κάλυψη στην πλήρη ανάπτυξη εκτιμάται στο 7.000 – 8.000 Μ2, υποθέτοντας κάλυψη 30% προκύπτει η επιθυμητή έκταση 25 – 30 στρέμματα. Ο προκύπτον πραγματοποιούμενος Σ.Δ δεν υπερβαίνει το 0,4.

Η έκταση αυτή επαρκεί για όλες τις περιπτώσεις σταδιασμού της ανάπτυξης του συγκροτήματος και των διαδοχικών επεκτάσεων που αυτές συνεπάγονται. 

3.4.1. Πρόγραμμα ανάπτυξης και εναλλακτικές υποθέσεις

Το πρόγραμμα ανάπτυξης της χερσαίας έκτασης ακολουθεί δύο βασικές υποθέσεις ανάπτυξης του συγκροτήματος:

• Ενιαία εγκατάσταση στην Τροιζηνία
  • Δύο χερσαίες εγκαταστάσεις: Μία στην Τροιζηνία και άλλη σε άλλη θέση του Νομού δηλαδή στην Ηπειρωτική Αττική δηλαδή εξυπηρέτηση ορισμένων λειτουργιών από άλλη ΠΟΑΥ ή ανεξάρτητη ιδιωτική μονάδα.

Από τις δύο αυτές εναλλακτικές κατευθύνσεις προκύπτουν και δύο διαφορετικά μεγέθη σχεδιασμού της ΠΟΑΥ.

Οι δύο αυτές επιλογές και η τελική απόφαση θα προκύψει από μια μελέτη σκοπιμότητας, έρευνας του τοπικού ανθρώπινου δυναμικού και άλλες διαδικασίες που αφορούν την δεκτικότητα της ενιαίας ανάπτυξης. Οι λειτουργίες που μπορούν να μην βρίσκονται στην άμεση περιοχή των αλιευτικών πεδίων είναι αυτές που έχουν άμεση σχέση με το Παρασκευαστήριο.

3.5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΜΕΣΑ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΤΟΥ ΓΗΠΕΔΟΥ

3.5.1. Υφιστάμενες ή θεσμοθετημένες χρήσεις γης, καθεστώς ανάπτυξης και συμπληρωματικότητα με την σχεδιαζόμενη ανάπτυξη

Οι υφιστάμενες χρήσεις γης στις περιοχές εναλλακτικών χωροθετήσεων έχουν περιγραφεί στο κεφάλαιο 2.3 συνολικά.

Δεν υπάρχουν θεσμοθετημένες χρήσεις γης πλέον αυτών που υποδηλώνουν άμεσα τα διάφορα καθεστώτα προστασίας (αρχαιολογικοί χώροι, ΤΙΦΚ, Natura) που αναλυτικά περιγράφονται στο κεφάλαιο 2.5.

3.5.2. Υφιστάμενα δίκτυα και εξυπηρετήσεις που είναι απαραίτητες για την λειτουργία της ΠΟΑΥ

Τα βασικά δίκτυα εξυπηρέτησης της ΠΟΑΥ είναι:

• Οδικό δίκτυο στον χερσαίο χώρο
• Λιμενικές εγκαταστάσεις για την συγκέντρωση των προϊόντων από τους θαλάσσιους χώρους.
• Δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας (ΔΕΗ)
• Δίκτυο τηλεπικοινωνιών

Οι επιλεγόντες χώροι για την ΚΧΕ γειτνιάζουν ή βρίσκονται σε επαφή με το υφιστάμενο επαρχιακό οδικό δίκτυο (βλέπε Χάρτη Γ.1) ώστε η μόνη ρύθμιση για την εξυπηρέτηση να αφορά έργο πρόσβασης ή δημιουργίας κόμβου εισόδου εξόδου.

Η θαλάσσια πρόσβαση για την συγκέντρωση των προϊόντων και μεταφορά στην ΚΧΕ ενδείκνυται στις θέσεις ενός εκ των τριών αλιευτικών καταφύγιων όπως στην δυτική παραλιακή περιοχή της Τροιζηνίας. Απαιτείται η επιλογή ενός εκ των τριών θέσεων και η αναβάθμιση του.  

4. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΖΩΝΗΣ

4.1.  ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ

Πρωτογενής τομέας

Ο κλάδος έχει ήδη έντονη δραστηριοποίηση στο χώρο, με θαλάσσιους κλωβούς στους οποίους εκτρέφονται τα παραδοσιακά για τις ελληνικές ιχθυοκαλλιέργειες είδη (τσιπούρα και λαβράκι). Η σημερινή παραγωγή για τα εν λόγω είδη είναι γύρω στους 1200 τόνους ανά έτος. Υπάρχει μια δραστηριοποίηση και σε νέα είδη, δηλαδή σε άλλα ευρύαλα είδη ψαριών, κυρίως μυτάκι, αλλά αυτή είναι μικρή (της τάξεως μόλις των 100 τόνων ανά έτος).

Προτείνεται οποιαδήποτε δραστηριοποίηση στον φορέα να αφορά ­αποκλειστικά και μόνο σε ευρύαλα είδη. Η πρόταση μας είναι μάλιστα να δοθεί έμφαση στην καλλιέργεια νέων ειδών, δηλαδή σε μυτάκι, λυθρίνι,  μουρμούρα, φαγκρί, συναγρίδα. Είναι γνωστό ότι η τεχνογνωσία για την καλλιέργειά τους βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα και ότι εμφανίζουν προβλήματα στην εκτροφή τους. Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται τα σημερινά προβλήματα στην καλλιέργεια νέων ειδών (ΠΗΓΕΣ: Προσωπικές πληροφορίες και αριθμός δημοσιεύσεων σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά)

Η επίλυση των παραπάνω προβλημάτων βρίσκεται σε στάδιο έρευνας, μάλιστα αρκετά προχωρημένο σε πολλές περιπτώσεις. Τα περισσότερα από αυτά τα προβλήματα θα μπορέσουν να ξεπεραστούν στο άμεσο μέλλον. Η στροφή προς αυτά τα είδη κρίνεται λοιπόν σχεδόν αναγκαία. Ήδη υπάρχουν μονάδες που σε μικρές ποσότητες παράγουν κάποια από αυτά, με το μυτάκι να είναι επικρατέστερο μεταξύ αυτών.

Η επάρκεια του γόνου τσιπούρας και λαβρακιού είναι δεδομένη από τους αρκετούς ιχθυογεννητικούς που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας με μεγάλη επιτυχία εδώ και χρόνια. Η παραγωγή γόνου το 2000 έφτασε τα 200 εκατομμύρια ιχθύδια τσιπούρας και λαβρακιού (ΠΗΓΗ: ΣΕΘ, 2001).

Υπάρχει ένα ζήτημα επάρκειας γόνου για τα νέα είδη. Περίπου 10 εκατομμύρια ιχθύδια από νέα είδη παράχθηκαν το 2000 (ΠΗΓΗ: ΣΕΘ, 2001). Ο αριθμός αυτός είναι μικρός, αλλά σταδιακά και όσο η ανάλογη τεχνογνωσία αναπτύσσεται θα αυξάνει.

Εφόσον οι ανάγκες παραγωγής σε ιχθύδια νέων ειδών δεν καλύπτονται από τους ιχθυογεννητικούς σταθμούς, υπάρχει και η εναλλακτική επιλεκτικής αλίευσης άγριου γόνου από τους φυσικούς πληθυσμούς. Ωστόσο κάτι τέτοιο θέλει ειδική μελέτη και διαχείριση ώστε να μην υπάρξει αλλοίωση των φυσικών αλιευτικών αποθεμάτων.

Δευτερογενής τομέας 

Η εγκατάσταση χερσαίας μονάδας συσκευασίας και μεταποίησης ψαριών είναι μια νέα δραστηριότητα. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει αντίστοιχη δραστηριοποίηση στο χώρο, αλλά οι προοπτικές είναι πολύ τη στιγμή που υπάρχει μεγάλη παραγωγή σε ψάρι από τις παρακείμενες ιχθυοκαλλιέργειες.

Η χερσαία εγκατάσταση της ΠΟΑΥ θα περιλαμβάνει δύο κύριες μονάδες, μία συσκευασίας ψαριών και μία μεταποιητική μονάδα για παρασκευή νωπών, κατεψυγμένων, αλίπαστων και καπνιστών φιλέτων. Η εν λόγω εγκατάσταση θα μπορεί να καλύψει μία παραγωγή 4000 τόνων ανά έτος όσον αφορά συσκευασία και μεταποίηση.  

4.2. ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ – ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ

Για την ίδρυση και λειτουργία της ΠΟΑΥ απαιτείται η δημιουργία του φορέα ο οποίος ιδρύει και διαχειρίζεται την ΠΟΑΥ. Προτείνεται η σύσταση φορέα σύμφωνα με τα οριζόμενα για τις Βιομηχανικές και Επιχειρηματικές Περιοχές – ΒΕΠΕ, όπως αυτές προβλέπονται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (Ν. 2545/97 ΦΕΚ 254/Α/15.12.97).

Η κατεύθυνση αυτή παρουσιάζει τα εξής βασικά πλεονεκτήματα:

• Επιτρέπει ορισμένες ατέλειες και φορολογικές απαλλαγές – πλην ΦΠΑ.
• Μπορεί να προβαίνει σε απαλλοτριώσεις
• Διευκολύνει την παραχώρηση χρήσης χερσαίας έκτασης, εκτάσεων αιγιαλού και παραλίας
• Επιτρέπει την χρήση και επέκταση υπαρχόντων λιμενικών εγκαταστάσεων
• Εξασφαλίζει χρηματοδότηση από το ΠΔΕ ή άλλους δημόσιους πόρους με αντίστοιχη δέσμευση ιδίας συμμετοχής.
  • Επιτρέπει την παράλληλη ανάπτυξη παράλληλων δραστηριοτήτων (έρευνα, εκθεσιακές δραστηριότητες, κατάρτιση, κ.λπ) και παροχή υπηρεσιών προς τρίτους.

Γενικά η ΒΕΠΕ εντάσσει τον φορέα σε ένα οργανωμένο πλαίσιο, υπό τον γενικό έλεγχο του δημοσίου οπού μπορεί να συνεργάζεται και η Αυτοδιοίκηση με ελάχιστη συμμετοχή στην περίπτωση της συγκεκριμένης ΠΟΑΥ και των εμπλεκομένων δήμων (Μεθάνων, Πόρου και Τροιζήνας).

Στον φορέα της ΠΟΑΥ θα κληθούν να μετέχουν οι ανεξάρτητες επιχειρήσεις που δρουν στην περιοχή ή και ενδιαφερόμενοι που έχουν εκκρεμείς αιτήσεις για χωροθέτηση ή άλλοι εκτός περιοχής που υποχρεωτικά ή μη επιλέγουν την συγκεκριμένη ΠΟΑΥ για μετεγκατάσταση.   

Στον φορέα μπορεί να συμμετέχει και ο ιδιοκτήτης εδαφικής έκτασης. Στην περίπτωση παραχώρησης δημοτικής έκτασης ο αντίστοιχος ΟΤΑ συμμετέχει με αυξημένο ποσοστό και θέση στην διοίκηση.

Το σχήμα που περιγράφτηκε παραπάνω ανταποκρίνεται στο σημαντικό πρόβλημα της έλλειψης κινήτρων ή και κεφαλαίων και οικονομικών δυνατοτήτων που χαρακτηρίζουν γενικά περισσότερες μικρές επιχειρήσεις (έξοδα μετεγκατάστασης, κεφάλαια συμμετοχή, κ.λπ).

Η χερσαία εγκατάσταση της ΠΟΑΥ υπάγεται στις ρυθμίσεις του Ν. 2965 (ΦΕΚ 23.11.2001) «Βιώσιμη ανάπτυξη της Αττικής..» που επιτρέπει την ίδρυση «νέων αγροτοβιομηχανικών μονάδων και σε Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου» και διευκολύνει τις συγχωνεύσεις και μεταφορές μέσα στα όρια της Αττικής. Η νέα εγκατάσταση δεσμεύεται να εφαρμόζει και πιστοποιεί σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης (EMAS ή ΕΛΟΤ ΕΝ ISO14001).

Επιπρόσθετα η ΠΟΑΥ πρέπει να συμμορφώνεται με τις διατάξεις και προδιαγραφές λειτουργίας που έχουν σχέση με την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων (ΠΔ 17/1996, ΠΔ 159/1999).  

4.3. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ…

5. ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΕΡΓΑ- ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΗΣ ΠΟΑΥ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ

5.1. ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΠΟΑΥ

Μετά τις διαδικασίες έγκρισης της χερσαίας εγκατάστασης (Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, έγκριση ΑΠΠΟ, Πολεοδομική Μελέτη) εκπονούνται οι τεχνικές μελέτες κτιρίων και υποδομών. Τα έργα αφορούν τα κτίρια, τα δίκτυα υποδομών, την σύνδεση των δικτύων με εξωτερικά δίκτυα, τα έργα περιβάλλοντος χώρου (οδοποιία, χώροι φορτοεκφόρτωσης, χώροι στάθμευσης) καθώς και την περίφραξη.

Είναι επίσης πολύ πιθανόν να απαιτηθεί η δημιουργία χώρου διάθεσης των απορριμμάτων εφ΄ όσον η περιοχή δεν διαθέτει κατά τον χρόνο λειτουργίας κατάλληλο υποδοχέα ΧΥΤΑ.

Στους θαλάσσιους χώρους εκτός από τον εξοπλισμό απαιτούνται έργα σήμανσης αλλά και μικρά λιμενικά έργα στην ακτή.

Εκτός ΠΟΑΥ μπορεί να απαιτηθεί η εκτέλεση δαπανηρότερων λιμενικών έργων σε ένα από τα τρία αλιευτικά καταφύγια της δυτικής Τροιζηνίας (Αγ. Ιωάννης, Σκάλα Καλλονής και Αγ. Νικόλαος Τακτικούπολης).

5.2. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Για την επιτυχή παρακολούθηση της παραγωγής των μονάδων σε κάθε ΠΟΑΥ, κρίνονται απαραίτητοι οι παρακάτω χειρισμοί:

1. Έλεγχος – καταγραφή αβιοτικών παραμέτρων (θερμοκρασία, οξυγόνο, pΗ)
2. Αναλύσεις θρεπτικών αλάτων (φωσφορικά, νιτρώδη, νιτρικά, αμμώνιο)
3. Δειγματοληψίες ιζήματος και βενθικών οργανισμών στις θέσεις των πλωτών μονάδων
4. Καταγραφή θνησιμότητας και απομάκρυνση των νεκρών ψαριών κατά τρόπο υγειονομικά αποδεκτό
5. Καταγραφή ρυθμού ανάπτυξης
6. Καθημερινός έλεγχος της χορηγούμενης ποσότητας των ιχθυοτρόφων, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι ποσότητες
7. Διαλογή ιχθυδίων ομοιογενών μεγεθών
8. Αραίωση ιχθυοπληθυσμού
9. Συλλογή / μεταφορά / διάθεση εμπορεύσιμων ιχθυδίων

10.  Συλλογή των στερεών απορριμμάτων των πλωτών εγκαταστάσεων σε ειδικούς κάδους και απομάκρυνση κατά τρόπο υγειονομικά αποδεκτό.

Τα γενικά μέτρα προστασίας του θαλάσσιου και χερσαίου περιβάλλοντος είναι τα εξής:

Α) Όσον αφορά τις πλωτές μονάδες εκτροφής:

• Η αγκύρωση των πλωτών ιχθυοκλωβών θα πρέπει να ακολουθεί τους κανόνες αγκυροβόλησης προκειμένου να εξασφαλίζεται η ευστάθεια και η ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των εργαζομένων
• Η οριοθέτηση και η σήμανση των πλωτών εγκαταστάσεων θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις υποδείξεις του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού και της Υπηρεσίας Φάρων για την ασφάλεια των ναυτιλομένων στην περιοχή
• Η ιχθυοφόρτιση στους κλωβούς δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα όρια που τίθενται από τις σχετικές εγκυκλίους του Υπουργείου Γεωργίας.
• Η χρησιμοποιούμενη τροφή θα πρέπει να είναι καλής ποιότητας με συντελεστή αφομοίωσης μεγαλύτερο του και η διασπορά της να γίνεται σε  όλη την έκταση των ιχθυοκλωβών. Πριν την χορήγηση της τεχνητής τροφής θα πρέπει να γίνεται κοσκίνισμα των σύμπηκτων και να εξασφαλίζεται με τον τρόπο αυτό ικανοποιητική πλευστότητα των ιχθυοτροφών και άμεση κατανάλωσή τους από τα ψάρια.
• Για την προστασία των βενθικών οργανισμών κάτω από τα κλουβιά από τα παραπροϊόντα εκτροφής θα πρέπει να γίνεται περιοδική μετακίνηση των ιχθυοκλωβών, εφόσον υπάρχει ένδειξη φόρτισης του υδάτινου περιβάλλοντος.
• Τα δίχτυα των ιχθυοκλωβών θα πρέπει να διατηρούνται καθαρά, ώστε να εξασφαλίζουν την μέγιστη δυνατή κυκλοφορία του νερού και η αλλαγή τους θα πρέπει να γίνεται κάθε φορά που η κατάσταση καθαριότητάς τους καθώς και το μέγεθος των ψαριών το επιβάλλει.
• Τα στερεά απορρίμματα από τους χώρους εκτροφής των ψαριών από τα σκάφη καθώς από το προσωπικό των μονάδων θα πρέπει να απομακρύνονται κατά τρόπο υγειονομικά αποδεκτό (συσκευασμένα σε πλαστικούς σάκκους) και να διατίθενται σε χώρους όπου γίνεται οργανωμένη συγκέντρωση και διάθεση απορριμμάτων.
• Στις μονάδες δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ουσίες που μπορούν να δημιουργήσουν ελαιώδη κατάλοιπα. Τα σκάφη που θα προσεγγίζουν στις μονάδες θα πρέπει να διαθέτουν αποτελεσματικά ελαιοδιαχωριστήρια με τις προδιαγραφές των εμπορικών πλοίων.
• Καθημερινά θα πρέπει να γίνεται απομάκρυνση των νεκρών ψαριών, τα οποία θα καταστρέφονται κατά τρόπο υγειονομικά αποδεκτό.
• Η ποιότητα του νερού θα πρέπει να παρακολουθείται συστηματικά
• Θα πρέπει να γίνεται συστηματικός έλεγχος του πυθμένα.
• Οι επενδυτές θα πρέπει να καταγράφουν τα σχετικά αποτελέσματα των μετρήσεων και αναλύσεων και να τα κοινοποιούν στην αρμόδια υπηρεσία

Β) Όσον αφορά τις χερσαίες εγκαταστάσεις:

• Η κατασκευή του συσκευαστηρίου (όπου απαιτείται), η διαδικασία συσκευασίας των αλιευτικών προϊόντων, η διάθεση του τελικού προϊόντος θα πρέπει να γίνεται με τις υποδείξεις ειδικού επιστήμονα και σύμφωνα με τους υγειονομικούς κανόνες και τους όρους υγειονομικού ελέγχου.
• Ο χώρος συσκευασίας των ψαριών θα πρέπει να έχει επαρκείς διαστάσεις, ώστε να εκτελούνται με ευχέρεια οι εργασίες, υπό κατάλληλες συνθήκες υγιεινής και να αποφεύγεται κάθε κίνδυνος μόλυνσης του προϊόντος. Επίσης ο χώρος πρέπει να είναι κλιματιζόμενος και η θερμοκρασία να κυμαίνεται από 12-15 oC, ώστε να μην υπάρχει περίπτωση αλλοίωσης κατά τη διάρκεια της συσκευασίας.
• Τα δάπεδα πρέπει να είναι κατασκευασμένα από στεγανό αντιολισθηρό υλικό που θα καθαρίζεται και θα απολυμαίνεται εύκολα, με κλίση 0,5-1%. Στο σημείο που θα καταλήγουν τα νερά θα πρέπει να υπάρχει ανοξείδωτο φρεάτιο για την απορροή τους. Στην είσοδο του φρεατίου θα υπάρχει λεπιοσυλλέκτης και λιποσυλλέκτης, ενώ το σύστημα αποχέτευσης θα είναι αυτόνομο, ώστε να μην υπάρχει περίπτωση επικοινωνίας του χώρου συσκευασίας με κάποια εστία μόλυνσης.
• Η μηχανή παραγωγής και αποθήκευσης πάγου και οι ψυκτικοί θάλαμοι θα πρέπει να είναι ανοξείδωτοι, ώστε να μπορούν να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται εύκολα.
• Ο προστιθέμενος πάγος θα είναι καθαρός και θα τοποθετείται είτε σε ειδικές πλαστικές σακκούλες που θα στεγανοποιούνται με θερμοκόληση, είτε θα τοποθετείται πάνω στα ψάρια με την παρεμβολή πλαστικού φύλλου.
• Τα προσυσκευασία προϊόντα μετά την αλίευσή τους θα τοποθετούνται σε καθαρά δοχεία στα οποία η θανάτωση των ψαριών θα γίνεται με θερμικό σοκ. Τα δοχεία αυτά θα καθαρίζονται και θα απολυμαίνονται μετά από κάθε χρήση.
• Τα προϊόντα θα υπόκεινται σε τακτικούς μικροβιολογικούς ελέγχους και τα αποτελέσματα θα τηρούνται σε αρχείο.
• Οι μονάδες θα διαθέτουν πλήρες εργαστήριο, εξοπλισμένο με όλα τα απαραίτητα όργανα και μηχανήματα.
• Το σύνολο των εγκαταστάσεων θα πρέπει να είναι καλαίσθητο και δεν θα μεταβάλλει τη φυσιογνωμία της περιοχής.
• Μετά το πέρας της κατασκευής ο περιβάλλον χώρος θα πρέπει να καθαριστεί επιμελώς και να απομακρυνθούν όλα τα προϊόντα εκσκαφών σε κατάλληλο χώρο και σε συνεργασία με την αρμόδια υπηρεσία περιβάλλοντος.
• Στον περιβάλλοντα ακάλυπτο χώρο θα διατηρηθεί και θα ενισχυθεί η υφιστάμενη βλάστηση, με περιμετρική φύτευση δένδρων και θάμνων.
• Τα στερεά απορρίμματα από τα υλικά αποσυσκευασίας των ιχθυοτροφών, τα υπολείμματα από το συσκευαστήριο, τα απορρίμματα του προσωπικού κλπ. θα πρέπει να εναποτίθενται σε κάδους περισυλλογής απορριμμάτων, όπου θα περισυλλέγονται από τις υπηρεσίες καθαριότητας. Η επεξεργασία και η διάθεση των υγρών αποβλήτων θα γίνει σύμφωνα με εγκεκριμένη από τη Δ/νση Υγιεινής μελέτη. Η νομοθεσία συγκεκριμένα απαιτεί μηχανικό φιλτράρισμα και καθίζηση για μονάδες παραγωγικότητας μέχρι 150 τόνους ετησίως, και επιπλέον βιολογική επεξεργασία και εξυγίανση για μεγαλύτερες μονάδες. Πάντως τα λύματα από τους χώρους υγιεινής του κτιρίου, και τα απόβλητα του συσκευαστηρίου θα οδηγούνται σε ειδικές ξεχωριστές δεξαμενές.

Η περιοχή που μπορεί να καλύπτει η κάθε μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας στο θαλάσσιο χώρο πρέπει:

• Να είναι τέτοια ώστε να επαρκεί για τους υφιστάμενους κλωβούς με τα αγκυροβόλιά τους, καθώς και την αναγκαία περιοδική μετακίνηση των κλωβών.
• Να μην ξεπερνάει τη δυνατότητα αυτοκαθαρισμού της περιοχής βάση του βάθους αυτής του είδους του βυθού και των ρευμάτων.
  • Σε πολλές περιπτώσεις δεν επαρκούν τα στοιχεία (ειδικά εκείνα σχετικά με τα ρεύματα σε ετήσια βάση και γενικότερα την οξυγόνωση του νερού) για την εύρεση της μέγιστης ικανότητας αυτοκαθαρισμού του νερού.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ – 23.2.2011

          Ο αγώνας για την απομάκρυνση των παράνομων ιχθυοτροφείων από τον Πόρο βρίσκεται τους τελευταίους μήνες στην πιο κρίσιμη καμπή. Κατόπιν της μηνυτήριας αναφοράς μας τον Οκτώβριο του 2008, στις 5 Μαΐου του 2011, δικάζονται τελικά μαζί, μετά τις αναβολές των χωριστών τους δικών, όλοι οι διαχρονικά υπεύθυνοι όλων των μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας που λειτουργούν στον Πόρο, για το ποινικό αδίκημα της κατ’ εξακολούθηση υποβάθμισης του περιβάλλοντός του, ενώ στις 6 Απριλίου και 4 Μαΐου συζητούνται ενώπιον του ΣτΕ αιτήσεις μας για την ακύρωση και την παύση των αδειών των παράνομων μονάδων. Οι νομικές αυτές εξελίξεις και η μεγάλη κινητοποίηση των κατοίκων του Πόρου ενάντια στην κατάληψη και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος του νησιού, επέφεραν ήδη τα πρώτα χειροπιαστά αποτελέσματα, αφού, χάρη σε αυτές, τους τελευταίους μήνες απομακρύνθηκαν όλες οι εγκαταστάσεις ιχθυοκαλλιέργειας από τις περιοχές Βίδι και Κοκκινόβραχο.

            Η συμμετοχή του Δήμου Πόρου, μετά από πιέσεις μας, στις νομικές ενέργειες της «Πρωτοβουλίας» μας υπήρξε καθοριστική για την επιτυχία τους και η συνέχισή της είναι σήμερα περισσότερο απαραίτητη από ποτέ. Βρισκόμαστε εκ νέου ενώπιον της επιτακτικής ανάγκης για υποβολή νέας μηνυτήριας αναφοράς, για σοβαρότατα αδικήματα που έχουν μείνει εκτός του κατηγορητηρίου της προσεχούς δίκης, αλλά και για νέα που έχουν λάβει χώρα μετά το 2008. Καλούμε το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Πόρου να λάβει άμεσα απόφαση συμμετοχής στη νέα αυτή νομική μας ενέργεια και να παραμείνει μπροστάρης στην απομάκρυνση των ιχθυοτροφείων από το νησί μας.

Σχετικά με την δίκη της 5.5.2011, διαβάστε στο site www.porosnews.gr   http://www.porosnews.gr/environment/m%ce%b5-%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%cf%85%cf%80%cf%8c%ce%bb%ce%bf%ce%b9%cf%80%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%b9%cf%87%ce%b8%cf%85%ce%bf%cf%84%cf%81%cf%8c%cf%86%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%b8%ce%b1-%ce%b4%ce%b9%ce%ba/